به طور کلی ماهی موجود زنده ای است که در آب زندگی می کند. همه فعالیت های ماهی مثل تغذیه، رشد، سلامتی، مقاومت در برابر بیماری ها و سایر عوامل به شرایط محیطی ماهی بستگی دارد. بنابراین رعایت کردن همه نکته های بهداشتی در زمان تهیه، حمل، رها کردن بچه ماهی و به طور کلی در طول دوره پرورش اهمیت بسیار زیادی دارد که به تعدادی از آنها در زیر اشاره می گردد:
۱- بهتر است آب قبل از ورود به استخر به هر شکلی که امکان دارد، هوادهی شود. بخصوص برای هوادهی آب چاه از وسایل هوادهی استفاده شود.
۲- از غذای ساخته شده یا پلت برای تغذیه ماهی استفاده شود و از مصرف غذای تر، مثل اضافه های کشتارگاهی که آب را کثیف می کنند، خودداری شود.
۳- خوراک ماهی در محل خشک و خنک نگهداری شود. از انبار کردن غذا به مدت طولانی خودداری شود.
۴- رفتار و شنای ماهی ها کنترل گردد. حرکت های غیر عادی ماهی ها مثل جمع شدن در محل ورودی یا خروجی آب و در کناره های استخر، شنای ناموزون، تغذیه نکردن و… نشانه ی به هم خوردن شرایط محیطی است. بنابراین باید سریع به کارشناس شیلات منطقه مراجعه شود.
۵- اگر هر نوع بیماری مشاهده گردید باید سریع جهت درمان آن اقدام کرد.
۶- هنگامی که ماهی ها تلف می شوند، باید خیلی زود آنها را جمع آوری و سپس در یک گودال دفن کرد.
۷- به تمیز نگه داشتن استخر و تهویه مناسب آب در طول دوره پرورش دقت شود.
۸- دست کم ۴۸ ساعت قبل از صید از تغذیه ماهی ها خودداری شود.
۹- پس از صید باید ماهی ها را در جای مناسب شست وشو داد. اگر این کار در یک کانال یا حوضچه ی آب روان انجام شود، خیلی بهتر است. هدف از شست وشوی ماهی ها، تمیز نگه داشتن کامل پوست و آبشش هاست. با این کار از بوی ماهی جلوگیری به عمل می آید. پس از شستشوی ماهی ها، آنها همراه با یخ در ظروف ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرمی بسته بندی و به بازار مصرف تحویل داده شود.
حفظ کیفیت آب استخر نیز در طول دوره پرورش ماهی قزل آلا، اهمیت بسیار زیادی دارد. برای همین لازم است به مسایل زیر توجه شود:
۱- رعایت کردن اصول غذادهی و جلوگیری از هدر رفتن غذا در آب استخر.
۲- تمیز نگه داشتن استخر برای جلوگیری از رشد جلبک ها و گیاهان.
۳- کنترل روزانه اسیدیته و درجه حرارت آب استخر برای جلوگیری از تغییر زیاد دمای آب.
۴- تهویه کامل و مناسب آب استخر برای نگه داشتن مقدار اکسیژن محلول در آن.
از شرایط فیزیکوشیمیایی آب استخر پرورش ماهی قزل آلا می توان به دما، شوری، اکسیژن، PH یا اسیدیته، آمونیاک و نیتریت و کدورت اشاره نمود. مناسب ترین دما برای رشد بین ۱۶-۱۴ درجه سانتی گراد است. در مورد شوری مناسب ترین درجه شوری برای رشد ماهیان سردآبی از قبیل قزل آلا در حدود ۶-۳ در هزار تعیین شده است. از نظر PH، بهترین PH برای این گونه ماهیان ۲/۸-۷/۶ گزارش شده است. میزان آمونیاک نیز از صفر تا ۴ درصد میلی گرم در لیتر در ماهیان کوچک و از صفر تا ۲ درصد میلی گرم در لیتر برای ماهیان بزرگ تعیین گردیده است.

نویسنده: لاله یزدان پناه، کارشناس ارشد میکروبیولوژی مرکزی تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان
منبع :
ماهنامه دام کشت و صنعت، شماره ۱۰۱

همانطورکه می دانید بیشترین میزان مصرف ماهی در ایران در گروه آبزیان پرورشی را قزل آلا به خود اختصاص داده است.
که دلایل مصرف آن عبارتند از:
۱- کیفیت مطلوب عرضه با توجه به نزدیکی مزارع پرورشی به مراکز عرضه ۲- امکان عرضه به صورت زنده فروشی ۳- کیفیت بهتر گوشت از نظر طعم، مزه و سهولت جداکردن استخوان
هزینه لازم برای ساخت استخرپرورش ماهی:
۱- احداث استخرهای مزارع پرورش ماهیان سردابی مانند قزل آلا با در نظر گرفتن کلیه تمهیدات مزرعه و سرشکن شدن آن بر روی هر متر مربع با مصالح رایج در کشور شامل سیمان ، ماسه ، شن ، سنگ ، بلوک سیمانی و آهن آلات و…. به طور متوسط ۱۴۰۰ هزار ریال
۲- احداث استخرهای ترویجی دو منظوره پرورش ماهی با در نظر گرفتن تمهیدات جانبی شامل تجهیزات استخرها برای هر متر مربع ۱۰۰۰ هزار ریال
۳- احداث استخرهای از نوع D-END با در نظر گرفتن کلیه تمهیدات و تجهیزات لازم به ازای هر متر مربع ۱۴۰۰ هزار ریال
* تغییرات قیمت در احداث استخرها بستگی به شرایط جغرافیایی و عوامل دسترسی دارد که ۱۵%
شما برای راه اندازی استخر پرورش ماهی احتیاج به موافقت اصولی،پروانه تاسیس و بهره برداری دارید. بدین منظور می بایست به اداره جهادکشاورزی شهرستان (بخش شیلات) خود مراجعه نمایید.
۱٫ موافقت اصولی : چنانچه امکانات معرفی شده از جانب متقاضی دارای ضوابط و شرایط پرورش ماهی باشد پس از تصویب کمیسیون صدور پروانه موافقت اصولی صادر میشود که رونوشت آن به ادارات محیط زیست ، امور آب و امور اراضی استان ارسال می شود.
۲٫ پروانه تاسیس : چنانچه جواب تمام استعلامات مثبت باشد پس از صلاح دید کمیسیون صدور پروانه پروانه تاسیس صادر میشود که بر اساس آن شخص اجازه ساخت و ساز پیدا کرده و جهت دریافت تسهیلات به بانک معرفی می شود.
۳٫ پروانه بهره برداری : پس از اتمام کار ساخت و ساز و بازدید کارشناسی چنانچه مورد دارای شرایط ماهیدار کردن باشد از جانب کمیسیون صدور پروانه ، پروانه بهره برداری صادر می شود.
* لازم به تذکر است در هر مورد از مجوزهای فوق چنانچه تا زمان اعتبار پروانه صادره ، کار اتمام نیافته باشد مجوز باید تمدید گردد.
برای حفر چاه نیاز به پروانه حفر چاه دارید که جهت اخذ آن می‌بایست به اداره آبیاری شرکت سهامی آب شهرستان محل احداث استخر مراجعه کنید.
اگر در زمینه پرورش ماهی از دانش کافی برخوردار نیستید می توانید از منابع زیر بهره‌مند گردید.
کتاب آشنایی با تکثیر و پرورش آبزیان :۱- کتاب پرورش ماهی قزل آلادر استخرهای ذخیره آب کشاورزی ۲- کتاب پرورش ماهی قزل آلا(عمومی) ۳- کتاب پرورش ماهی قزل آلا(تکمیلی)