منبع :
http://daneshagri.blogfa.com

به‌ همان‌ اندازه‌ که‌ محبوبیت‌ قارچ‌ در رژیم‌ غذایی‌ آمریکایی‌ افزایش‌ می‌یابد، علاقه‌مند ی برای ‌تخصص‌ یافتن‌ در امور مربوط‌ به‌ قارچ‌، تبدیل‌ به‌ یک‌ سرگرمی‌ و نیز تجارتی‌ کوچک‌ می‌شود.امروزه‌ بسیاری‌ از فروشگاههای‌ انواع‌ گوناگون‌ از قارچ‌ها را عرضه‌ می‌دارند و روش‌های‌ مورداستفاده‌ برای‌ تولید محصولات‌ مربوط‌ به‌ چند نوع‌ قارچ‌ معمول‌ دیگر، آنچه‌ در پی‌ می‌آید. شرح‌مختصری‌ است‌ از مواد و روش‌های‌ مورد استفاده‌ برای‌ تولید محصولات‌ مربوط‌ به‌ چند قارچ‌خوراکی‌ کشت‌ شونده‌ی‌ معروف‌.

پرورش شتر مرغ از سال ۱۸۶۰ در کشور افریقای جنوبی به صورت جدی آ‎غاز گردید و سپس در سایر نقاط دنیا گسترش یافت. امروزه در بسیاری از کشورها پرورش شتر مرغ انجام می شود. کشور ایران هم چند سالی است مبادرت به واردات این پرنده نموده و در امر پرورش آن گام نهاده است. در طی چند سال گذشته مطالعاتی برروی پارامترهای تولیدی، جوجه کشی، تغذیه و پرورش این پرنده صورت گرفته که توأم با موفقیت هایی دراین زمینه بوده است. قابل ذکر است که تاکنون در ایران محصولات حاصل از کشتار این پرنده به بازار عرضه نشده است.
محصولات این پرنده شامل گوشت، چرم، پروسایر محصولات فرعی است. گوشت پرنده قرمز بوده و از خواص آن می توان پایین بودن میزان چربی، کلسترول، تردی خاص و بالا بودن میزان پروتئین را نام برد. چرم این پرنده چرمی با ظاهری زیباست و درساخت انواع محصولات چرمی به کار می رود. نوع دیگر چرم حاصل از پوست ناحیه ساق پای شترمرغ است که از صفحات فلسی، مانند پوست مارمولک تشکیل شده و در ساخت محصولات چرمی و به خصوص پوتین گاو چران ها استفاده می شود.پرهای شتر مرغ در ساخت انواع گردگیرها استفاده می شود و خاصیت گردگیری بالایی دارد. همچنین ازپرشتر مرغ در تزیین علم در مراسم مذهبی، ساخت انواع کلاه ها و شال گردن ها استفاده می شود. سایر محصولات فرعی این پرنده شامل پوسته تخم می باشد که از تخم های بی نطفه در زمان جوجه کشی به دست می آید. برروی این تخم ها کارهای هنری از جمله نقاشی و حکاکی صورت گرفته و با قیمت های گزافی به فروش می رسند. به طور کلی از کلیه اجزای این پرنده استفاده می شود. شترمرغ در سن ۱۰ تا ۱۴ ماهگی کشتار می گردد و در این سن حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ کیلوگرم وزن دارد. گوشت حاصل از این پرنده بیشتر از قسمت ران می باشد که در حدود ۳۰ تا ۳۵ کیلوگرم است. همچنین پوستی به مساحت ۳/۱ تا۵/۱ متر مربع استحصال می گردد.

پرورش مولدین
شتر مرغ در سن ۲ تا ۳ سالگی به بلوغ جنسی می رسد و تا مدت زیادی بارور باقی می ماند. پرنده نر در زمان بلوغ به رنگ سیاه با پرو بال سفید رنگ و شتر مرغ ماده به رنگ قهوه ای تا خاکستری است. بارزترین نشانه در شتر مرغ نر، قرمزی رنگ ساق پا ، نوک و اطراف چشم است که ارتباط مستقیمی با قدرت جنسی نر دارد. هرچه این قرمزی بیشتر باشد پرنده از قدرت نرینگی بیشتری برخوردار است.
شتر مرغ نرو ماده به صورت جفت تا دسته های چند تایی و نیز به صورت گله نگهداری می شوند. این ترکیبات بسته به میزان زمین موجود و امکانات، قدرت جنسی نرها و اهداف اصلاح نژادی متفاوت می باشد. هیچ استاندارد خاصی در این رابطه وجود ندارد و مدیر مزرعه با شناسایی پرندگان و اهداف مورد نظر روش مناسب را انتخاب می نماید. شتر مرغ ها در سال درحدود ۶ تا ۸ ماه تخمگذاری نموده و بقیه سال را استراحت می کنند. در ایران این زمان از حدود بهمن ماه آغاز گشته و تا آبان ماه ادامه دارد. بدیهی است در مناطق مختلف این زمان متغییر باشد. در طول فصل تخمگذاری هر پرنده ماده به طور متوسط ۴۰ تا ۶۰ تخم می گذارد. البته در بعضی از پرندگان (از جمله در کشورمان) این رکورد به ۱۲۰ عدد تخم مرغ هم می رسد. به طور متوسط از هر پرنده ماده در سال حداقل ۲۰ عدد جوجه سالم تا زمان کشتار بایستی تولید گردد تا این فعالیت به صورت اقتصادی ادامه یابد.
تولید مثل پرنده به عوامل زیادی از جمله ژننتیک ، شرایط آب و هوایی، سلامت پرنده و به خصوص جیره مناسب بستگی دارد. استرس از عوامل منفی در تخمگذاری پرنده می باشد. معمولاً برای هر پرنده بالغ حداقل ۲۵۰ متر مربع در گردشگاه در نظر گرفته می شود که البته بهتر است فضای متعلقه بیش از این باشد. فضای مسقف (سایبان) به ازای هر پرنده بالغ در حدود ۸ متر مربع و ارتفاع حصار در حدود ۲ متر می باشد. در شرایط طبیعی هر پرنده بعد از گذاشتن حدود ۱۸ عدد تخم برروی تخم ها نشسته و جوجه کشی طبیعی انجام می گیرد. در مزارع از ماشین های جوجه کشی استفاده می گردد. در سال اول تخمگذاری، میزان تخم گذاری نسبتاً پاببن است ولی در سال های بعد به طور قابل ملاحظه ای افزایش می یابد و در زمان تخمگذاری پرندگان، بایستی آرامش کافی برای پرنده مهیا گردد و ازحضور بازدیدکنندگان کاست. هر گونه استرس شامل تغییر جیره، صداهای ناآشنا برای پرنده(پارس سگ، تراکتور، هوایی و ….) حضور بازدیدکنندگان، ترس و حتی تغییرات آب وهوایی برروی تخمگذار و باروری تخم ها اثر مستقیم دارد. در زمان فصل استراحت بایستی غذا با فیبربالا، پروتئین و انرژی پایین در اختیار پرنده قرار گیرد و افزایش وزن پرندگان را کنترل نمود . وزن اضافی در فصل تولید اثر منفی در جفتگیری و تخم گذاری دارد. در فصل استراحت بایستی ویتامین و مواد معدنی به اندازه کافی در اختیار پرنده قرار گیرد.

جوجه کشی مصنوعی شترمرغ
شتر مرغ ماده معمولاً بین ساعت ۴ تا۷ بعدازظهر تخمگذاری می کند. بلافاصله بعد از تخم گذاری بایستی تخم ها توسط کارگر جمع آوری شده و به محل جوجه کشی منتقل شوند.
دوران جوجه کشی ۴۲ روز می باشد. درجه حرازرت دستگاه جوجه کشی ۳/۳۶ درجه سانتی گراد و رطوبت در حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد است. وزن تخم به طور متوسط در حدود ۵/۱ کیلوگرم بوده و در پایان دوران جوجه کشی بایستی در حدود ۱۳ تا ۱۵ درصد از وزن تخم کاهش پیدا کند. در غیراینصورت ممکن است مشکلاتی در جوجه در آوری ایجاد گردد. معمولاً تخم ها به مدت یک هفته جمع آوری و در درجه حرارت و رطوبت مناسب نگهداری شده و سپس تخم های بی نطفه از دستگاه خارج می گردند. در روز سی و هشتم تخم ها به هچر منتقل شده و تا زمان خروج از تخم در دستگاه باقی می مانند. بهتر است جهت خشک شدن و فعالیت نسبی پرنده، به او اجازه داد تا به مدت ۶ تا ۱۲ ساعت دردستگاه هچر باقی بماند و سپس خارج گردد. بهداشت دستگاه و سالن جوجه کشی بسیار مهم بوده و بایستی حتی الامکان از ورود افراد متفرقه به محیط جوجه کشی خودداری شود. جوجه ها به هنگام تولد وزنی در حدود ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ گرم دارند. بند ناف توسط آیودین ضدعفونی می گردد. کف بینی های هچری نیز باید اصطکاک کافی داشته باشند تا از بازشدن پاها درجوجه جلوگیری به عمل آید. چنانچه جوجه نتواند از تخم خارج شود بایستی به جوجه کمک شود. این امر نیاز به کسب تجربه کافی داشته و هر گونه مداخله عجولانه سبب نتایج منفی درهچ خواهدشد.

پرورش جوجه
پس از خروج از تخم جوجه ها بایستی درحرارت ۳۰ تا ۳۲ درجه سانتی گراد قرار گیرند. بهتر است این حرارت در زیر منبع حرارتی (لامپ هیتر، مادر مصنوعی) برای جوجه مهیا شده و اجازه انتخاب را برای جوجه فراهم آورد. در صورتی که شرایط جوی اجازه دهد می تواند جوجه را ۲۴ ساعت بعداز درآمدن از تخم در فضای آزاد قرارداد. مراقبت از جوجه در سنین اولیه بایستی با دقت انجام شود. بهداشت سالن کاملاً رعایت شده و شب ها شرایط مناسب از نظر دما و تهویه برای جوجه ها فراهم شود. عفونت کیسه زرده از متداول ترین علل مرگ و میر جوجه ها تا سن حدود ۱۴ روزه گی است. این عفونت می تواند از طریق تخم، دستگاه جوجه کشی، بندناف و نیز غذا و خوردن مدفوع(از طریق روده) به کیسه زرده منتقل شود. عدم جذب به موقع کیسه زرده باعث عفونت و مرگ جوجه خواهد شد. هرگونه استرس نیز می تواند شرایط را برای باقی مانده کیسه زرده در بدن جوجه و عفونت آن فراهم نماید. از دیگر علل مرگ و میر در جوجه ها را می تواند عفونت های باکتریایی، اسهال و مشکلات فیزیکی پانام برد. غذا ۲۴ ساعت بعداز هچ بایستی در اختیار جوجه قرار گیرد. غذا بایستی دارای انرژی و پروتئین بالا و از نظر املاح معدنی وویتامین ها بالانس باشد. چند روزی طول می کشد تا جوجه خوردن آب و غذا را بیاموزد واین مدت زمان کافی را برای جذب کیسه زرده فراهم می نماید. قرار دادن یک جوجه بزرگ تر در میان جوجه های تازه به دنیا آمده عمل آموختن خوردن و آشامیدن را به جوجه ها آسان می سازد. جوجه های مریض و غیرفعال را بایستی سریعاً از سایر پرندگان جدا نموده و در فضای دیگر تحت درمان قرار داد.
انباشتگی اجسام خارجی از قبیل سنگ، چوب و ساقه در پیش معده و سنگدان از دیگر عوامل مرگ و میر جوجه ها تا سن چهارماهگی می باشد. هرگونه استرس از قبیل بالانس نبودن جیره (از نظر موادغذایی ، مواد معدنی وویتامینه و غیره) نیز بیماری و عدم آرامش و سلامت پرنده می تواند به این مسأله منجر گردد. بنابراین حتی الامکان سعی شود محیط پرورش جوجه ها عاری از هرگونه اجسام خارجی باشد. واکسیناسیون جوجه ها علیه بیماری نیوکاسل در کشورمان الزامی است. تلفات ناشی از این بیماری توسط بعضی از مزارع در ایران گزارش شده است. جوجه ها به بیماری آنتروتوکسمی نیز حساس هستند. واکسیناسیون جوجه علیه این بیماری توصیه می گردد. این بیماری غیرواگیر بوده و عامل اصلی آن استرس است. (تغییرات جیره حمل و نقل، ترس، تراکم جوجه هاو….) جوجه ها به سرعت رشد کرده و درسن یک ماهگی در حدود ۳ تا ۶ کیلوگرم وزن دارند. با افزایش سن جوجه ها بایستی فضای بیشتری در اختیار آنان قرار داد. گردشگاه جوجه ها بایستی دارای سایبان بوده و خاک بهترین انتخاب به عنوان بستر می باشد. بستر فضای مسقف بهتر است از جنس بتن باشد تا به راحتی بتوان آن را شست وشو داد و ضدعفونی کرد. در بعضی از مزارع از سیستم حرارت زیرزمینی به عنوان منبع حرارت استفاده می نمایند. این مسأله باعث گرمی بستر و آرامش پرنده و نیز کاهش تلفات ناشی از عفونت کیسه زرده خواهد شد. در سن سه ماهگی جوجه ها وزنی بین ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم خواهند داشت. بعداز سن ۳ ماهگی جوجه ها نسبتاً مقاوم بوده و تلفات کاهش می یابد. بعداز سن ۳ ماهگی بیشتر تلفات ناشی از مسائل فیزیکی است. از سن سه ماهگی تا پایان یکسالگی (زمان کشتار) جوجه ها در فضاهای محصور نگهداری می شوند. معمولاً به ازاء هر پرنده، حداقل ۵۰ متر مربع فضای گردشگاه در اختیار قرار می گیرد. فضای سایبان برای هرپرنده نیز ۵ متر مربع است. بنابراین بعداز سن سه ماهگی پرندگان نیاز به سالن های بسته نخواهند داشت. بعداز سن سه ماهگی پرندگان به سرما و گرما بسیار مقاوم هستند. پرندگانی که به عنوان مولد انتخاب می شوند بعداز سن یکسالگی از جیره های نگهداری استفاده می نمایند.

منبع :
http://daneshagri.blogfa.com

تعریف خوراک:  خوراک به موادی گفته می شود که پس از خورده شدن توسط حیوان هضم، جذب و مورد استفاده قرار گیرند و همچنین آن بخش از غذا را که توسط حیوان مورد استفاده قرار می گیرد مواد مغذی می گویند.در شترمرغ نیز مانند سایر دامها، تغذیه حدود ۸۰-۷۰ % هزینة پرورش را در بر می گیرد که البته با توجه به قابلیتهای بالای شترمرغ در استفاده از غذاهای فقیر و متنوع می توان تا حد زیادی از این هزینه ها را جبران کرد.با وجود گذشت بیش از یک قرن از پرورش شترمرغ اهلی هنوز اطلاعات چندان دقیقی از نیازهای غذایی این پرنده در دسترس نمی باشد. شترمرغ ها بطور کامل علفخوار نیستند و در حیات وحش بخشی از خوراک آنها را حشرات، پستانداران کوچک مارمولکها و حتی گاهی تخم پرندگان تشکیل می دهند. شترمرغ ها قابلیت زندگی در مراتع فقیر را دارند و می توانند به راحتی در مکانهایی که گاو و حتی گوسفند قادر به زندگی نیستند، خوراک مورد نیاز خود را تهیه نمایند. مطالعات انجام گرفته بر روی شترمرغ ها نشان می دهد که آنها قادرند حجم بالایی از الیاف خام را گوارش نمایند. مسیر حرکت غذای مصرفی در شترمرغ ها بدین صورت است که خوراک ابتدا از مری به پیش معده رفته و گوارش اولیه بوسیله شیره معدی انجام می گیرد، سپس این خوراک از یک منفذ بزرگ وارد معده ماهیچه ای (سنگدان) می گردد و در آنجا غذا با کمک سنگریزه ها به قطعات کوچکتر خرد می گردد (مشابه عمل دندان در سایر جانوران) سپس غذا وارد روده کوچک شده و با اضافه شدن ترشحات روده ای خصوصاً لوزالمعده، مواد مغذی جذب می گردند. همچنین فعالیتهای تخمیری که توسط باکتریها و در روده کور و بزرگ انجام می گیرد شترمرغ را قادر می نماید که از مقادیر بالای فیبر در غذا استفاده نماید. در حقیقت وقتی ما در مورد تغذیه شترمرغ صحبت می کنیم، از تغذیه یک حیوان با آناتومی منحصر به فرد و در نتیجه توانایی هایی خاص صحبت می نماییم. از آنجا که شترمرغ بزرگترین پرندة روی زمین است این اندازه بزرگ بر روی قابلیت سازش پذیری آن با آب و هوای منطقه تاثیر بسیار زیادی می گذارد. همچنین این جثه بزرگ مشخص کنندة یک ضریب رشد سریع در زندگی او می باشد. تخمیر خوراک خورده شده در این پرنده در روده بزرگ صورت می گیرد نه چینه دان (شترمرغ چینه دان ندارد) و احتمالاً دمای بالای موجود در حفره بدن به تخمیر اولیه و نیز جذب اسیدهای چرب با زنجیره کوتاه در فرآیند preventi calus کمک می کند. سنگدان ماهیچه قوی این پرنده دارای لایه داخلی نرم بوده و برای سایش دانه های بسیار سخت مناسب نیست اما در مورد کاهش سختی فیبر کار آمد می باشد. بزرگترین قسمت روده، روده کور rectocolom)) بالایی هستند که دارای حفره های بزرگ و گسترده ای برای تخمیر می باشند و این امر باعث می گردند که شترمرغ سلولز را با همان کیفیت نشخوار کنندگان هضم و گوارش نماید. علاوه بر اینها استفاده از خوراک با فرمولاسیون ویژه و کنترل شده و به اصطلاح بالانس و همچنین کاشت مواد مورد مصرف در جیرة این حیوان می تواند تا حدود زیادی در کاهش هزینه های تغذیه موثر باشد.ضریب تبدیل غذائی در شترمرغها
آنچه در مورد تغذیه شترمرغها مهم است این موضوع است که شترمرغ ها توانایی ژنتیکی دارند که آنها را قادر می سازد با بکارگیری سطح کمی از خوراک مصرفی به ماکزیمم حد رشد خود در طول مراحل گوناگون زندگی دست یابند. بطور خلاصه شترمرغ ها ضریب تبدیل غذایی خوبی دارند، خصوصاً تا سن ۶ ماهگی که همه تاکید بایستی در بدست آوردن حداکثر FCR در این مرحله باشد. در سن شش ماهگی کمترین وزنی که پیشنهاد می گردد حدود ۷۰ کیلوگرم است و بایستی توجه داشت که پس از این سن کاهش چشمگیری در FCR رخ خواهد داد. نمودار فوق براساس مصرف جیره های بالانس شده بدست آمده که این امر اهمیت بهره گیری از یک کارشناس دامپروری متخصص در امر تغذیه را به خوبی نمایان می سازد. رخ عوامل موثر بر جریان های تغذیه ای عبارت اند از:۱ ) بکارگیری یا عدم بکارگیری کارشناس دامپروری متخصص در امر تغذیه ۲ ) سن بازار دهی پرندگان کشتاری ۳ ) سن و ترکیب گله مادر ۴ ) نوع آب و هوای منطقه ۵ ) عوامل مدیریتی و نوع مدیریت اعمالی در مزرعه ۶ ) قابل دسترس بودن مواد مورد نیاز ۷ ) قیمت مواد اولیه در دوره های مختلف تغذیه ۸ ) کیفیت مواد اولیه مورد استفادهباید توجه داشت که حتی ترکیبات خاک منطقه و مواد خوراکی که احتمال دارد به طور اتفاقی و خارج از برنامه توسط پرنده مصرف گردند می توانند تا حدودی در اعمال یک برنامه تغذیه ای موفق دخیل باشند.ترکیبات خوراک در شترمرغ
به طور کلی دو ترکیب مختلف را می توان در تغذیه شترمرغ عنوان نمود:۱ ) قسمت علوفه ای مانند: یونجه و شبدر که در سنین مختلف از ۶۰-۱۰ % جیره را شامل می گردد. ۲ ) قسمت کنسانتره مرکب از موادی نظیر: گندم، جو، ذرت، سویا، کنجاله ها، سبوس، مواد معدنی و ویتامینه و موادی از این قبیل که در سنین گوناگون ۹۰ -۴۰% کل جیره غذایی را تشکیل می دهد و در حقیقت قسمت مغذی جیره به شمار می رود. بایستی بدین نکته توجه داشت که هر گونه صرفه جویی در تهیه مواد خوراکی با کیفیت می تواند ضررهای غیرقابل جبرانی را به پرندگان وارد وارد آورد، لذا پیشنهاد می گردد که جهت تغذیه از مواد اولیه مرغوب و با کیفیت بالا استفاده گردد.نحوه تنظیم فرمولهای غذائی
جهت دستیابی به حداکثر راندمان تولید و افزایش بهره وری و همچنین کاهش هزینه های خوراک و تغذیه که قسمت اعظم هزینه های پرورشی را شامل شده و تاثیر مستقیم بر میزان سودآوری یک مزرعه را دارند، استفاده از یک کارشناس مجرب و کار آزموده که آشنایی کامل و کافی به فیزیولوژی تغذیه پرنده داشته و همچنین با ترکیبات مواد غذایی مختلف به خوبی آشنا می باشد اجتناب ناپذیر به نظر می رسد. همچنین از آنجا که نوع تغذیه تعیین کنندة کیفیت نهایی محصول و کیفیت تعیین کنندة قیمت و در نهایت میزان سود آوری می باشد لذا اهمیت استفاده از جیره های غذایی بالانس شده به خوبی آشکار می گردد. ذکر این نکته ضروری است که در هنگام تنظیم یک فرمول غذایی باید به فاکتورهای گوناگونی توجه داشت و با مد نظر قرار دادن مجموعه ای از عوامل اقدام به تهیه جیره مناسب نمود. به طور مثال یک جیره با کیفیت در مولدها، جیره ای است که علاوه بر افزایش کمیت و کیفیت تولید فرصت کافی جهت جبران و تجدید مواد معدنی و ویتامینه و … را برای هر پرنده به وجود آورد و فشار ناشی از تولید به بدن پرنده را خنثی نماید و در جوجه ها جیره ای که بتواند حداکثر بازدهی را در رشد و وزن گیری پرنده داشته باشد، جیره ای مناسب و کار آمد خواهد بود. باید توجه داشت که در تهیه خوراک پرنده علاوه بر مواد پایه شامل ذرت و سویا و گندم و جو و … استفاده از مواد اصلی یا اجزاء ثابت جیره نیز بسیار حائز اهمیت است. مواد ثابت جیره می توانند موادی مانند مکملهای معدنی و ویتامینه، نمک و موادی از این قبیل باشد.معمولترین پرسشی که ذهن یک مزرعه دار را به خود مشغول می کند این است که آیا خرید خوراک آماده به صرفه تر است یا ترکیب و تهیه آن در مزرعه؟پاسخ به این پرسش تابع عواملی گوناگونی است به طور مثال اگر یک مزرعه دارای شرایط زیر باشد بهتر آن است که عمل تهیه خوراک به طور مستقل در مزرعه انجام گیرد: ۱ ) داشتن زمین کافی جهت کشت مواد اولیه به میزان قابل توجه و یا داشتن زمین جهت جایگزینی محصول (یعنی کشت محصولی که به طور مستقیم در تهیه خوراک پرنده مصرف ندارد اما با فروش قسمتی از آن می توان مواد اولیه مورد نیاز را تهیه کرد و بدین طریق حداکثر بهره برداری را از زمین های تحت مالکیت داشت. ) ۲ ) داشتن کارشناس دامپرور مجرب جهت تهیه فرمول غذایی مناسب ۳ ) داشتن امکانات لازم جهت میکس خوراک (آسیاب و میکسر) اما اگر مزرعه ای فاقد امکانات مذکور باشد عاقلانه ترین راه ممکن تهیه خوراک آماده از کارخانجات معتبر خوراک سازی است که به صحت گفته ها و عملکردشان اطمینان کامل دارید. محل استقرار دانخوری و آبخوریها
بهتر آن است که دانخوری و آبخوریها با فاصله نسبتاٌ زیادی از یکدیگر نصب گردند که این امر از مخلوط شدن دان و آب با یکدیگر جلوگیری کرده و شرایط بهتری را برای پرنده فراهم می آورد.میزان مصرف خوراک و نوبتهای غذادهی
میزان خوراک مصرفی شترمرغها در سنین گوناگون بسیار متفاوت بوده بطوریکه از ۲۰۰-۱۲۰ گرم در یکماهگی آغاز و تا ۵/۲ کیلوگرم در روز خواهد بود اما بطور معمول خوراک مصرفی به ازاء هر شترمرغ بالغ معادل ۵/۲ -۲ کیلوگرم در روز می باشد که البته این میزان می تواند بسته به فصل، نوع آب و هوای منطقه، نوع فرمولاسیون خوراک متغیر باشد. باید توجه داشت که هر گونه تغییراتی که سر خود و بدون پایه علمی در نوع فرمولاسیون خوراک و یا میزان خوراک مصرفی اعمال گردد می تواند پیامدهای منفی را در پی داشته باشد. به طور مثال اگر بدون توجه به فتوتیپ پرنده اقدام به تغییر فرمول خوراک و یا میزان آن نماییم این تغییرات می تواند باعث لاغری و ضعف بیش از حد پرنده شود که در نتیجه جفتگیری و تولید رو به کاهش گذاشته و نهایتاً متوقف خواهد شد و یا اینکه باعث چاقی بیش از حد و عمدتاً تجمع چربی در اطراف دستگاههای تناسلی نر و ماده گردد که در این صورت نیز شاهد تاثیرات منفی بر روی تخمگذاری و نطفه داری آنها خواهیم بود.

میزان خوراک مصرفی پرنده باید در دو یا سه نوبت در اختیار جانور قرار گیرد زیرا این عمل هم از فساد و تغییرات شیمیائی و فیزیکی غذا در طول روز جلوگیری کرده و هم به پرنده فرصت هضم و جذب بهتر را خواهد داد. لذا بهتر آن است که خوراک دهی به پرنده حداقل در دو نوبت انجام گیرد.

مشخصات آب مصرفی

آب آشامیدنی که در اختیار پرنده قرار می گیرد و بایستی کاملاً تمیز و عاری از هر گونه آلودگی باشد. ضمن اینکه بایستی توجه داشت که سختی آن یا E.C از حد مجاز مورد مصرف در طیور فراتر نباشد.

بطور کلی هر شترمرغ دارای مصرفی آبی معادل ۱۲-۹ لیتر در روز می باشد که البته این میزان بر اساس آب و هوا و نوع جیره مصرفی متفاوت خواهد بود بطوریکه در فصول سرد سال و یا در هنگام استفاده از علوفه های تازه و آب دار میزان آب مصرفی کم و بالعکس در فصول گرم سال و یا در صورت استفاده از جیره خشک میزان آب مورد نیاز بیشتر خواهد بود. اگر پرورش شترمرغ در مناطقی انجام می گیرد که امکان تهیه آب سالم به سختی وجود دارد و یا سختی آب دارای استانداردهای لازم نیست می توان با نصب دستگاههای سختی گیر و ضدعفونی کنندة آب تا حدی این مشکلات را برطرف نمود.ز آنجا که آب یکی از مواد بسیار مهم در رشد و سلامتی پرندگان به شمار می رود لذا اهمیت استفاده از منابع آبی سالم بسیار اهمیت خواهد داشت.

منبع :
http://daneshagri.blogfa.com

تشکیل گله و خانواده های تولید مثلی
در مزارع صنعتی شترمرغ ها در صورت اعمال مدیریت متمرک یا نیمه متمرکز به صورت خانواده های ۹-۳ قطعه ای و در محلهای محصور شده ای به نام پن نگهداری می گردند که هر پن یا فضای مولدها براساس ظرفیت می تواند بین ۸۰۰ الی ۵۰۰۰ مترمربع مساحت داشته باشد. گروه بندی شترمرغ ها به مزرعه دار این توانایی را می دهد تا به آسانی تغذیه و تولید شترمرغ ها را تحت کنترل داشته و بتواند با آمارگیری دقیق شترمرغ های نا بارور یا بی ارزش را شناسایی و به موقع از چرخه تولیدی حذف نماید علاوه بر اینکه این نحوة مدیریت امکان اعمال برنامه های تغذیه ای ویژه و برنامه های اصلاح نژادی را نیز در اختیار مزرعه دار قرار خواهد داد.معمولترین ترکیب هر خانواده تولیدمثلی شامل یک جفت نر و دو ماده یا دو نر و سه ماده خواهد بود. البته با توجه به خوی طبیعی شترمرغ و توجه به اجتماعی بودن آنها توصیه می گردد تا در صورت امکان افزایش تعداد پرندگان در هر گروه علاوه بر کاهش هزینه های ساخت و ساز به ازاء هر پرنده، با نزدیک کردن سیستم نگهداری به شرایط موجود در حیات وحش حداکثر آرامش روانی را برای پرنده بوجود آوریم.البته در هر صورت بایستی توجه داشت تا نسبت موجود به بین پرندگان نر و ماده به بهترین نحو حفظ گردد. تا شاهد عدم باروری و یا کاهش نطفه داری تخم های تولیدی نباشیم.در هر مزرعه موفقیت در امر تولید با معیارهای زیر سنجیده خواهد شد:۱ – تعداد تخم های تولیدی۲ – درصد باروری ۳ – درصد جوجه آوری ۴ – درصد ماندگاری جوجه هاکنترل این مولفه ها و دقت در رفتارهای جفتگیری می توان نتیجه گرفت که آیا جفتهای انتخاب شده مناسب یکدیگر هستند یا خیر.جفتگیری و لقاح
شترمرغ ماده در سن ۳-۲ سالگی و شترمرغ نر در سن ۴-۳ سالگی به بلوغ جنسی کامل می رسند و در صورتیکه در شرایط مناسب و با امکانات کافی پرورش داده شوند تا بیش از ۴۰ سال باروری خود را حفظ خواهد کرد.در فصل جفتگیری شترمرغ های نر و ماده با علائم خاصی تمایل خود را به جفتگیری نشان می دهند که در نرها این علائم شامل قرمزی نوک و ساق پا و در ماده ها بروز رفتارهایی خاص مانند بال زدن با بالهایی افتاده، نوک زدن و افتادگی سر می باشد.در زمان رقص جفتگیری شترمرغ نر بر روی زانو نشسته و با باز نمودن بالها و به حرکت در آوردن آنها از یکسو به سوی دیگر و همچنین تکان دادن گردن ماده را به جفتگیری دعوت می نماید و در این هنگام شترمرغ ماده با خوابیدن بر روی زمین و مالیدن گردن و سر خود به خاک تمایل خود را به دعوت شترمرغ نر اعلام می دارد، در این هنگام شترمرغ نر پای چپ خود را نزدیک شترمرغ ماده گذاشته و پای راست خود را دور کمر آن قرار می دهد و سپس آلت نرینه خود را وارد کلوآک ماده می نماید. عملیات جفتگیری عموماً در صبح و یا بعدازظهر انجام گرفته و معمولاً ۳-۱ دقیقه به طول می انجامد. طول فصل جفتگیری و تولیدمثل به طور معمول شش ماه و از اواسط اسفند تا اواسط شهریور می باشد که البته این مدت با توجه به آب و هوای منطقه و طول مدت گرما، نوع مدیریت و جیرة مصرفی می تواند افزایش یابد و در این مدت هر شترمرغ ماده می تواند بطور متوسط ۷۰-۴۰ تخم تولید نماید (در برخی موارد میزان تولید تخم به ازاء هر ماده حتی به بیش از ۱۰۰ عدد نیز می رسد.) البته باید توجه داشت که بدون توجه به نوع آب و هوا و سایر عوامل ذکر شده، بهتر آن است که پس از یکدوره ۹-۶ ماهه تولید یکدوره کوتاه مدت حداقل سه ماهه را جهت استراحت پس از تولید و تمدید قوای جسمی شترمرغ نر و ماده در نظر گرفته و در این مدت با استفاده از تمهیدات ویژه مانند تغییرات اعمالی در جیره تولید تخم و جفتگیری را متوقف نموده و پس از جداسازی حبس نر و ماده و اعمال برنامه های تغذیه ای ویژه فصل استراحت اقدام به آماده سازی پرندگان جهت فصل تولید آینده نماییم که مطمئناً این امر علاوه بر افزایش کیفیت و کمیت تولیدات فصل آینده نقش به سزائی را در افزایش طول عمر تولیدی پرنده ایفا خواهد نمود بدین ترتیب دور از حقیقت نخواهد بود اگر عنوان کنیم که اعمال یک برنامه مدیریتی و تغذیه ای صحیح و علمی در فصل استراحت اهمیتی کمتر از فصل تولید نخواهد داشت ونحوه عملکرد ما در این دوره کوتاه تضمین کننده کیفیت و کمیت تولید در فصل تولیدی بعدی خواهد بود. علاوه بر اینکه جدایی در هنگام استراحت باعث آرامش روانی پرنده و اشتیاق بیشتر در جفتگیری در فصل آینده خواهد داشت و همچنین این کنترل ها باعث همزمانی در تولید پرندگان و در نتیجه اعمال مدیریت بهتر و کاهش هزینه می گردد.

جایگاه های تولید مثلی
با توجه به رفتارشناسی این پرنده و همچنین طولانی بودن عمر تولیدی شترمرغ می توان نتیجه گرفت که نوع طراحی در ساخت و ساز مزارع و میزان فضای اختصاص داده شده به هر پرنده نقش بسیار مهمی را در افزایش یا کاهش کمیت و کیفیت تولید و همچنین سالهای ماندگاری یک پرنده در گلة تولیدی خواهد داشت. از آنجا که شترمرغ هنوز دارای خصوصیات طبیعی خود بوده و به طور کامل اهلی و رام نشده است این مسئله حائز اهمیت می باشد که در طراحی مزارع حداکثر نزدیکی و شباهت در محیط پرورشی احداثی و آنچه در طبیعت و حیات وحش شاهد هستیم بوجود آید که این امر تاثیر به سزایی را در آرامش روانی پرنده خواهد داشت. طبق مطالعات بعمل آمده حداقل فضای مورد نیاز جهت نگهداری و پرورش هر قطعه شترمرغ معادل ۳۰۰-۲۰۰ مترمربع می باشد که ۱۰-۸ متر از این مساحت جهت محافظت پرنده از آب و هوای نامساعد و باران و برف و همچنین وزش باد بایستی مسقف گردد. در نتیجه ما جهت نگهداری هر خانواده ۵-۳ عضوی شترمرغ نیازمند ۱۵۰۰-۹۰۰ متر فضای گردشگاه و حدود ۵۰-۲۴ مترمربع فضای مسقف می باشیم که این فضا یا به اصطلاح پن بایستی توسط حصاری به ارتفاع ۲-۵/۱ متر محصور گردد. جدا کردن پنهای تولیدمثلی از یکدیگر بوسیلة راهروهایی به عرض ۲-۱ متر می تواند در جلوگیری از مبارزات نرهای گروه های گوناگون موثر واقع گردد. همچنین اگر مزرعه دارای امکانات لازم است می توان با گشت گیاهان درختچه ها و درختان مناسب در میان این راهروها علاوه بر ایجاد فضایی طبیعی و روح انگیز موجب آرامش بیشتر پرندگان و تاثیر مثبت در تولید می گردد. پس از آماده سازی پنها و رها سازی پرندگان و پیش از شروع تولید بهتر است یک گودال ساده به ابعاد ۴/۱-۲ متر و عمق تقریبی ۲۰ سانتی متر جهت تهیة مکانی مناسب برای تخمگذاری حفر گردد و با ریختن ماسه یا شن در کف آن مکانی نرم و مناسب را جهت تخمگذاری بوجود آورد.جوجه کشی
الف)طبیعی : در حیات وحش هر شترمرغ پس از گذاشتن ۱۸-۱۲ عدد تخم اصطلاحاً روی آنها خوابیده و مبادرت به جوجه کشی می نماید. با توجه به مسئله استتار و اهمیت آن در طبیعت محافظت از تخمهای گذاشته شده در طول روز به عهدة شترمرغ ماده و در شب به عهدشترمرغ نر است و ناگفته پیداست که رنگ خاکستری پرندة ماده و همگونی آن با رنگ خاک و همچنین رنگ سیاه جنس نر در شب در این تقسیم کار موثر می باشد.پس از گذشت ۴۵-۴۲ روز از زمان اولین تخمگذاری ما شاهد بیرون آمدن جوجه ها از تخم خواهیم بود توجه داشته باشید که اجازه دادن به شترمرغ های ماده جهت خوابیدن بر روی تخمها در انتهای فصل تولید و انجام جوجه کشی طبیعی موجب رغبت بیشتر پرنده جهت تخمگذاری در فصل آینده و همچنین افزایش کیفیت و کمیت تخمهای تولیدی در فصول آینده خواهد شد.
ب) مصنوعی: در مزارع صنعتی جهت بدست آوردن حداکثر جوجه از هر شترمرغ ماده اقدام به جمع آوری تخمها و جوجه کشی طبیعی می گردد که بدین ترتیب میزان جوجه های استحصالی به ازاء هر پرنده ماده تقریباً ۳-۲ برابر حالت طبیعی خواهد بود. جهت انجام جوجه کشی مصنوعی نیاز اجرائی به تمهیدات ویژه ای می باشد که از آن جمله می توان به ساخت یک بنای جوجه کشی با تمامی مکانهای مورد نیاز و همچنین خرید و نصب دستگاههای مناسب می باشد. اولین گام جهت شروع جوجه کشی جمع آوری و نگهداری تخمها می باشد. بایستی توجه داشت که تخمها با نهایت وقت جمع آوری گردیده و پس از تمیز کردن و ضدعفونی آنها را در انبار تخم قرار دهیم. توجه داشته باشید مکان مورد نظر جهت نگهداری تخمها بایستی دارای شرایط کاملاً بهداشتی بوده و دارای دما و دما و رطوبت کنترل شده باشد. معمولاً دمای۲۰ -۱۵ درجه سانتیگراد  جهت انبارداری تخم مناسب می باشد که البته این دو فاکتور می توانند با توجه به خصوصیات فیزیکی تخمها منجمله ضخامت پوسته و اندازه تخم و همچنین مدت انبارداری و در مقاطع زمانی مختلف فصل تولید متفاوت باشد، اما فاکتورهایی که در کلیة حالات ثابت می باشد موارد مربوط به بهداشت محل، رعایت کامل مسائل ایمنی، جلوگیری از ورود هر گونه موجودات اعم از حشرات، جوندگان و … به محل نگهداری و مواردی از این قبیل می باشد. در یک حالت طبیعی بایستی در طول روز حدود ۴ بار چرخانده شوند که این امر به تبادلات غذایی بین سفیده و جنین و تبادلات کاری بین محیط خارج و داخل تخم کمک می نماید و پس از گذشت حداکثر ۱۰-۸ روز از ورود تخمها به انبار آنها را جهت شروع مرحله جوجه کشی به دستگاههای ستر وارد نمود. توجه داشته باشید که پس از گذشت این مدت و در صورت نگهداری بیش از حد تخمها در انبار این امر می تواند منجر به کاهش قدرت جوجه در آوری تخمها و در مواردی مرگ جنین گردد. جهت اخذ بهترین نتیجه و درصد درآوری مطلوب همیشه نکات زیر را مد نظر داشته و نسبت به اعمال آنها نهایت دقت را به عمل آورید:۱ ) جمع آوری و حمل و نقل دقیق تخمها
۲ ) دقت در انبارداری تخمها در شرایط مطلوب ۳ ) دقت کافی در ضدعفونی تخمها جهت پیشگیری از آلودگی های احتمالی ۴ ) چرخاندن تخمها ۵ ) اعمال رطوبت و دمای مطلوب در هنگام انبارداری و در دستگاهها ۶ ) اطمینان از عملکرد مطلوب دستگاههاو کنترل مداوم آنها در طول مدت جوجه کشیپس از قراردادن تخمها در دستگاههای ستر رطوبت و دمای دستگاه بر روی حالت مطلوب تنظیم می گردد که این در مورد دمای لازم معادل ۶/۳۷ – ۶/۳۵ درجه سانتی گراد و میزان رطوبت مطلوب معادل ۲۲-۱۶ % می باشد که باز هم بایستی توجه داشت تمامی این اعداد با توجه به خصوصیات فیزیکی و ظاهری تخمها مانند ضخامت پوسته، اندازه، تعداد و اندازه سوراخهای موجود روی تخم و همچنین تعداد تخمهای موجود در دستگاهها می توانند تغییر کنند. تخمها حدود ۴۰-۳۸ روز در دستگاه ستر قرار گرفته و پس از گذشت این مدت و نزدیک شدن به انتهای مراحل رشد جنین چرخش تخمها در درون دستگاه متوقف شده و پس از نوک زدن جوجه به کیسة هوایی داخل تخم آنها را به دستگاه هچر منتقل کرده و منتظر شکستن پوستة خارجی و خروج جوجه از تخم می گردیم.بعد از گذشت حدود ۴۲ روز از زمان جوجه کشی تخمها حدود ۱۵-۱۱% افت وزن خواهند داشت و در نتیجه کنترل وزن تخمها در طول دوره جوجه کشی می تواند به پیش بینی مراحل جوجه کشی کمک نماید. در ادامه جهت کسب بهترین نتیجه در امر جوجه کشی موارد زیر را به دقت تحت کنترل داشته و اعمال نمایید:۱ – نگهداری تخمها در دما و رطوبت مناسب و در شرایط بهداشتی کامل

۲ – قراردادن تخمها در اتاق پیشگرم جهت گرم کردن اولیة تخمها پیش از ورود به ستر ۳ – کنترل دقیق دستگاهها از لحاظ کارکرد و دما و رطوبت مناسب ۴ – ضدعفونی دقیق و کامل دستگاهها پیش از ورود تخمها ۵ – کنترل دقیق دما و رطوبت در طول دورة جوجه کشی و جلوگیری از نوسان شدید دو فاکتور مذکور ۶ – وزن کشی دقیق و مستمر در طول دوره جوجه کشی جهت اطلاع از روند جوجه کشی ۷ – انجام کندل در روزی ۱۴ و ۳۲ جوجه کشی جهت اطلاع از روند رشد جنین ۸ – توقف چرخش تخمها پس از روی ۳۸ ۹ – انتقال تخمها به هچر و کنترل روند هچ ۱۰ – ضدعفونی کامل بند ناف جوجه ها و انتقال به اتاق پس هچ و انجام مراقبتهای اولیه پیش از انتقال آنها به سالن اصلی ۱۱ – تهویه و حرارت مناسب در سالن و دستگاهها پس از گذشت روز ۳۸ بایستی تخمها تحت کنترل دقیق قرار گیرند تا روند نوک زدن جوجه ها به کیسة هوایی دقیقاً کنترل گردد زیرا پس از طی این مدت و با اتمام اکسیژن موجود در تخم، جوجه ها با نوک زدن به کیسة هوایی اکسیژن مورد نیاز را تا زمان خروج از تخم تامین می کنند و گاهی ضعف ذاتی جوجه ها و یا قرارگیری ناصحیح جوجه ها در تخم مانند برگشتگی احتمالی یا وضعیت نامطلوب پا و سر مانع از نوک زدن جوجه به کیسة هوایی می گردد که ادامه این وضع می تواند منجر به خفگی جوجه ها در تخم گردد لذا اطلاع از این حالات و کمک به موقع به جوجه ها می تواند مانع از مرگ آنها گردد.۱۲ – تامین و در دسترس گذاشتن کلیه قطعات یدکی نظیر فیوزها، المنتها، رطوبت سنجها و …مراقبتهای ویژه پس از هچ
پس از تخم در آمدن جوجه ها حدود ۶-۴ ساعت در دستگاه هچری باقیمانده تا به خوبی خشک شوند و پس از طی این مدت و به محض سرپا ایستادن جوجه ها آنها را به جایگاه مخصوص جوجه ها منتقل می کنیم.بهتر است سالن مخصوص جوجه ها دارای مشخصات زیر باشد: ۱- دیوارها تا سقف کاشی کاری شده باشند.

۲- کف سیمان زبر. ۳- بستر با ماسه بادی آماده شده باشد. ۴ – دارای نورگیر و پنجره کافی باشد. ۵ – هواکشهای دمنده و مکنده جهت تهویه مناسب. ۶ – دارای سیستم حرارتی کلی بعلاوه لامپهای حرارتی بعنوان مادر مصنوعی. ۷- آبخوری و دانخوریهای مناسب.توجه داشته باشید که پیش از ورود جوجه ها بایستی سالن به طور کامل ضدعفونی شده و درجه حرارت در حدود ۳۵-۳۰ درجه سانتی گراد تنظیم شود سپس آبخوری و دانخوری ها شسته و ضدعفونی شده و در جاهای مخصوص خود قرار گیرند. درجه حرارت سالن باید در هفته حدود ۳-۲ درجه کاهش یافته تا در نهایت به درجه هوای محیط طبیعی برسد. در هنگام انتخاب دستگاههای حرارتی بایستی توجه داشت سیستمی انتخاب گردد که علاوه بر دارا بودن ضریب ایمنی بالا حتی المقدور اکسیژن لازم را از هوای خارج سالن تامین کرده و دی اکسید کربن تولیدی نیز به خارج از سالن هدایت گردد. همچنین برتری با سیستمهایی به روش تابش مستقیم باعث ایجاد گرما در اجسام می گردند. زیرا این سیستمها علاوه بر کاهش هزینه های طراحی نصب اجرا و نگهداری و استهلاک پایین هزینه های جاری کمتری نیز داشته و علاوه بر اینها باعث انتشار گرما در سطوح پایین سالن شده و با گرم کردن کف سالن و بستر علاوه بر ایجاد راحتی بیشتر برای جوجه ها از رشد قارچها و عوامل بیماری زا و همچنین ایجاد رطوبت در بستر و پیامدهای ناشی از آن جلوگیری می نماید که این امر در بازدهی و رشد و سلامت جوجه بسیار موثر می باشد.انتقال جوجه به سالن پرورش
پس از رشد اولیه جوجه ها و انتقال آنها به سالن پرورش، مراحل اصلی شروع می گردد. حرکت و دویدن برای رشد و تقویت استخوانها و ماهیچه های جوجه شترمرغ ها از اهمیت ویژه ای برخوردار است. همچنین ایجاد گردشگاه برای جوجه ها نه تنها باعث کاهش استرس در جوجه ها می گردد بلکه از دفرمه شدن پا نیز جلوگیری می نماید. فضای لازم برای جوجه ها در سنین گوناگون متفاوت است اما حداقل فضای لازم برای جوجه های کوچک ۲۵/۰ متر بوده که در سه ماهگی به ۲ متر افزایش می یابد. جوجه ها بایستی فضای لازم جهت گردش در زیر نور آفتاب و هوای آزاد را داشته باشند زیرا در سنین پایین وجود ویتامین D3 جهت رشد و توسعه استخوانها بسیار ضروری می باشد و یکی از منابع طبیعی این ویتامین نور خورشید می باشد. در هنگام استفاده از بستر بایستی دقت داشت که مناسبترین نوع مواد موادی که موجب به حداقل رساندن خطر عفونتها و جلوگیری از یبوست و بروز صدمات پا می گردد. البته بایستی توجه داشت که استفاده از بسترهایی نظیر شن و ماسه در حالات عادی بهترین گزینه است اما در صورتیکه پرورش دهندگان نتوانند مدت زمان زیادی را با جوجه ها صرف نمایند ترجیحاً بایستی پوششی مثل بتون، حصیر یا موادی از این قبیل را انتخاب نمایند تا خطر بلع و بروز انباشتگی و یا یبوست کاهش پیدا کند. همچنین در هر صورت بایستی کاملاً دقت داشت که وجود هر گونه اشیاء خارجی مثل چوب، میخ، سیم و … می توانند توسط پرنده بلع و موجبات صدمات جدی و گاهی مرگ را بوجود آوردند. در طول دوره پرورش بایستی دقت داشت که جوجه ها به طور دقیق و کامل تحت مراقبت قرار گیرند و کلیه حالات و موارد غیرمعمول ثبت گردند. ممکن است در یک گله جوجه هایی مشاهده گردند که علاقه ای به راه رفتن و خوردن و آشامیدن ندارد در اینصورت قرار دادن جوجه شترمرغ های مسن تر در کنار جوجه های جوان در رفع این مشکل کمک خواهد کرد.همچنین بایستی کلیه جوجه های تولیدی را بوسیله پلاک گذاری و شماره زنی مشخص نموده و جهت هر جوجه فرم ثبت مشخصات خاصی تهیه نمود و کلیه موارد را از جمله وزن جوجه در ابتدای دورة پرورش، بیماریهای احتمالی درمان احتمالی و نوع درمان و داروهای مصرفی، مشاهدات روزانه و کلیه مشاهدات در آنها ثبت گردند زیرا این اطلاعات امکان خوبی را جهت تشخیص به موقع مشکلات و پیدا کردن راه های مقابله با آنها در اختیار پرورش دهنده قرار می دهند. در هفته های ابتدائی پرورش و در صورت استفاده از منابع حرارتی تابشی مانند مادرهای مصنوعی برقی و لامپهای حرارتی بایستی توجه داشت که سرد بودن محیط سبب تجمع جوجه های جوان در زیر این لامپها شده و در اینصورت احتمال خفگی و صدمه جوجه های زیرین زیاد خواهد بود لذا در اینگونه موارد با افزایش دمای محیط و کنترل کردن جوجه ها بایستی از بروز این مسائل جلوگیری نمود. در مورد خوراک دهی و آبدهی جوجه ها بایستی دقت داشت که همیشه آب و غذای کافی و تازه در اختیار جوجه ها قرار گیرد و از قرار دادن آب و غذای مانده در ظرفهای ویژه اجتناب نمود زیرا این عمل می تواند موجب رشد و تکثیر میکروارگانیسمهای مضر در خوراک شده و باعث مسمومیت گردند.جهت جلوگیری از این مسئله بایستی آب و غذا کاملاً کنترل شده و در صورت وجود آلودگی سریعاً اقدام به تعویض آنها نمود.جوجه های شترمرغ تا سن سه ماهگی دارای حساسیت ویژه ای می باشند اما پس از گذر از این سن جوجه ها بسیار مقاوم شده و در مقابل عوامل نامساعد محیطی حساسیت کمی از خود نشان می دهند. در یک مزرعه موفق که برنامه های تغذیه مدیریت و اصلاح نژادی را به خوبی رعایت می کند تولید جوجه های خوب از اهمیت ویژه ای برخودار می باشد. یک مزرعه دار خوب پس از رشد اولیه جوجه ها آنها را به دقت مورد بررسی قرار داده و با توجه به برنامه های اصلاح نژادی مزرعه خود اقدام به تفکیک جوجه های تولیدی در دو گروه متفاوت می نماید. گروه اول جوجه هایی هستند که جهت ادامه روند تولید و اصلاح نژاد و جایگزینی در گله مادر انتخاب می گردند که این گروه شامل جوجه هایی با کیفیت بسیار بالا و از پد ران و مادرانی دارای تولید مناسب خواهند بود. گروه دوم جوجه هایی هستند که جهت پروار و نهایتاً تولید گوشت و پوست وارد برنامه های کشتاری خواهند شد. در این صورت جوجه های گروه اول تا سن بلوغ و پس از آن بطور کامل مورد نظارت و بررسی قرار گرفته و از هر جهت کنترل می گردند تا بالاترین کیفیت وارد چرخه تولیدی گردند. اما جوجه های گروه دوم تنها از حیث سرعت رشد و وزن دهی مناسب مورد توجه می باشند. به طور معمول جوجه ها ۱۲-۹ ماهگی به وزن ۱۲۰-۹۰ کیلو رسیده و در این هنگام آماده کشتار می گردند. شایان ذکر است که در برخی موارد، بعضی از مزرعه دارها اقدام به کشتار پرندگان در سنین پایین و بصورت نیمچه می نمایند که در این حالت حتی پرندگانی در سن سه چهار ماهگی نیز کشتار می گردند و تبعاً در این حالت گوشت گرانتری خواهند داشت. در صورت داشتن گله پرواری بایستی توجه داشت که بروز برخی بیماریها می تواند باعث بروز کندی در وزن گیری و کاهش پتانسیل تولید پرندگان گردد که در اینصورت تولید در این پرندگان دارای توجیه اقتصادی نبوده و همچنین گوشت آنها به دلیل توسعه ناقص ماهیچه ها دارای کیفیت مطلوب نخواهد بود علاوه بر اینکه رعایت نکردن برخی مسائل ایمنی می تواند موجب آسیب دیدگی پرنده گردد که در اینصورت نیز پوست استحصالی از پرندگان آسیب دیده افت ارزش بسیار زیادی را خواهند داشت. لذا برای رسیدن به بهترین بازدهی اقتصادی بایستی رعایت کامل مسائل مدیریتی، بهداشتی و ایمنی همراه با تغذیه مناسب توامان مد نظر قرار گیرند.

منبع :
http://daneshagri.blogfa.com

فعالیت در صنعت آکواریوم حتی به عنوان کار دوم می تواند سالانه تا ۵۰ میلیون تومان درآمد داشته باشد.
امروزه با رشد پدیده ی شهرنشینی و ماشینی شدن زندگی، افراد برای پر کردن اوقات فراغت و ایجاد یک سرگرمی مناسب همراه با آرامش روحی و همچنین برطرف نمودن حس کنجکاوی خود و اطلاع یافتن از چگونگی زندگی آبزیان اقدام به نگهداری از آنها نموده اند.
تاریخچه آکواریوم
اگرچه دورنمای دقیقی در مورد نگهداری ماهیان تزئینی در دست نیست با این وجود و از هزاران سال قبل در چین، ماهیان را به عنوان حیوان خانگی نگهداری می کردند. اولین آکواریوم در سال ۱۸۱۹ توسط مردی به نام Brande ساخته شد. اولین آکواریوم عمومی جهان در سال ۱۸۵۳ در لندن گشایش یافت و یک سال بعد توسط موسس این آکواریوم Philip gass کتابی در مورد نگهداری ماهیان آکواریومی به رشته تحریر درآمد.
اولین کتابی که در خصوص ماهیان تزئینی در ایران چاپ شد در سال ۱۳۴۹ ترجمه ای از یک کتاب روسی توسط آقای حسین فرپور بود.
تهیه آکواریوم
برای تهیه آکواریوم خانگی باید علاوه بر دقت، ظرافت و علاقه به ماهیان تزئینی به نیاز رفتاری، تغذیه و تولیدمثلی آنها توجه کنیم و برای آنها محیط مناسب رشد و نمو ایجاد کنیم. برای ساخت یک آکواریوم به لوازمی از قبیل: شیشه، چسب، نبشی فلزی، پمپ هوا، بخاری ترموستات دار، فیلتر، دماسنج، ماسه و سنگ ریزه، کاردک، تور دستی، PHسنج گیاهان آبزی مناسب، آب مناسب و ماهی نیاز داریم.
مدیریت کیفی آب آکواریوم
هدف از مدیریت کیفی آب حفظ کیفیت آب در حد مطلوب بوده به طوری که هیچ ماده شیمیایی خطرناکی نباید از خارج وارد این محیط شود و کلیه لوازم و دکوارسیون آکواریوم باید غیرسمی و غیررنگی باشد.
حتی به هنگام استفاده از چوب و انواع دکور تزئینی باید دقت کرد چون بعضی از چوب ها از خود ماده ای به نام «تانن» ترشح می کنند که برای ماهی سمی است. اگر از گیاه آبزی یا شاخه درختان برای تزئین استفاده می کنیم نباید به سموم شیمیایی آلوده باشد.
برای پرورش و نگهداری ماهی تزئینی باید به نیازهای محیطی و بیولوژیک ماهی توجه نماییم. ایجاد محیط مناسب از لحاظ پارامترهای کیفی آب نظیر: دما، درجه قلیایی، شوری، کدورت و دوره نوری از مواردی است که باید به آنها توجه کرد. آب از ضروری ترین نیازهای آبزیان است و فاکتورهای زیستی باید در حد مناسبی نگهداری شوند. ماهیان خونسردند و به تغییرات فیزیکی وشیمیایی آب حساسند.
محیط آبی نه فقط محیط زندگی، بلکه تامین کننده نیازهای حیاتی نظیر اکسیژن و غذا برای ماهی است. آب لوله کشی شهری حاوی کلر برای ضدعفونی است که این گاز برای ماهیان سمی است و ۲۴ ساعت قبل از ماهی دار کردن، آکواریوم باید آبگیری و هوادهی شود تا کلر دفع گردد.
برای جلوگیری از افزایش بار مواد آلی مدیریت تغذیه نیز لازم است. غذادهی بیش از حد باعث افزایش فضولات و پسماندها می شود که به شدت کیفیت آب را تغییر می دهد و به همین دلیل استفاده از فیلتر الزامی است.
بررسی فاکتورهای فیزیکی وشیمیایی آب:
۱ ـ درجه حرارت یا دما
براساس میزان تحمل ماهیان در دماهای مختلف آنها را به دو دسته ماهیان گرمابی و سردابی تقسیم می کنند. ماهیان گرمابی محدوده حرارتی ۲۲ تا ۲۸ درجه سانتی گراد را به خوبی تحمل نموده و در این دامنه، رشد و نمو می نمایند ولی ماهیان سردابی دمایی حدود ۴ تا ۱۴ درجه سانتی گراد را قابل قبول برای زیست می دانند.
برای انتخاب نوع ماهی باید به درجه حرارت مناسب برای زندگی آنها توجه نماییم. درجه حرارت آب تابع دمای محیط است. ماهیان به دلیل خونسردی قادرند دمای بدن را با حرارت محیط تطبیق دهند به شرط اینکه تغییرات آنی نباشد. در هنگام نقل و انتقال ماهی آکواریومی باید به تغییرات دمایی توجه کرد. بهترین کار گذاشتن ماهی آکواریومی در داخل کیسه نایلونی و قرار دادن کیسه محتوی ماهی در آب آکواریوم است، تا هم دمایی ایجاد شود. مدت زمان لازم برای هم دمایی حداقل ۳۰ دقیقه و حداکثر ۱ ساعت است. تغییرات ۳-۲ درجه در آب آکواریوم در طول شبانه روز طبیعی است ولی باید احتمال بروز تغییرات شدید را هم در نظر گرفت. بهترین کار استفاده از بخاری های ترموستات دار که پیچ تنظیم دما دارند می باشد، چرا که با چرخاندن پیچ، بخاری را در دمای دلخواه تنظیم می کنیم و در این حالت وقتی که دمای آب به درجه حرارت مطلوب برسد به طور اتوماتیک بخاری قطع و خاموش می شود. برای کنترل دمای آب آکواریوم بهتر است یک دماسنج درون آب قرار دهیم. بهترین راهکار پیشنهادی برای کاهش دمای آب تعویض ۳۰ درصد از آب آکواریوم است.
۲ ـ :PH (درجه قلیایی)
مناسب ترین PH برای تمامی ماهیان ۷ است و PH 8-9 و به بالا و یا ۵ به پایین خطرناک بوده و باعث بروز مشکلات عدیده در نگهداری ماهی تزئینی می شود. برای تعیین PH از کاغذ PH متر مثل کاغذ تورنسل یا انواع معرف ها یا شناساگرهای رنگی مثل فنیل فتالئین و متیل اورانژ و یا در حالت دقیق تر از دستگاه PH متر دیجیتال استفاده می شود. هوادهی منظم، سیفون کردن و خروج فضولات و پسماندهای غذایی راهکارهای پیشنهادی برای تعدیل PH است.
۳ ـ نور و روشنایی:
نور و روشنایی از مهمترین عوامل تعادل بیولوژیک است و موجودات آبزی برای رشد و نمو نیازمند جذب نورند. بهترین نور، نور خورشید است که دارای انواع اشعه های ماوراءبنفش به میزان مطلوب است اما نباید به طور مستقیم و به شدت وارد اکوسیستم آبی شود، چون می تواند سبب بروز مشکلات زیادی نظیر ازدیاد رشد جلبک و تغییرات دمایی در آب شود. در صورت عدم وجود نور خورشید از لامپ فلورسنت یا لامپ با نور سفید می توان استفاده کرد که باید به طول موج و مدت تابش نور توجه کرد. بهترین محل برای نصب روشنایی در چند سانتی متری سطح آب و بالای آکواریوم ها است. فقدان نور باعث کدورت آب و ایجاد رسوب قهوه ای روی شیشه آکواریوم می شود و از طرفی زمینه مناسبی برای رشد باکتری های بیماری زا را فراهم می کند.
وجود نور سبب رشد جمعیت فیتوپلانکتونی می شود که در صورت عدم کنترل باعث بر هم خوردن تعادل اکسیژن و دی اکسیدکربن می شود.
۴ ـ درجه سختی آب
وجود ترکیبات کلسیم و منیزیم موجود در آب را سختی می گویند که این عناصر به صورت نمک یا اصلاح کلسیم و منیزیم در آب هست. از راهکارهای کاهش سختی آب جوشاندن آب است که منجر به رسوب کربنات کلسیم در سبک شدن آب می شود. همچنین استفاده از دستگاه سختی گیر که کار مبادله یا تعویض یون را انجام می دهد هم می تواند مفید باشد. مناسب ترین درجه سختی ۱۲-۳ است یعنی در حدود آب های سبک تا نیمه سنگین که برای ماهیان تزئینی پیشنهاد شده. سبکی زیر ۳ درجه ممکن است منجر به تغییر PH و اسیدی شدن آب گردد.
برای سنجش سختی می توان از دستگاه دیجیتال استفاده نمود ولی چون از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نیست استفاده از کیت های آزمایشگاهی سنجش سختی، پیشنهاد می شود. از جمله عواملی که می تواند سختی آب را تغییر دهند: دما-PH و از همه مهمتر سنگریزه ها، ماسه ها و صخره هایی هستند که در تزئین بستر آکواریوم استفاده می شوند. مثلا ترکیبات آهکی مثل مرجان و صدف قابلیت حل شدن در آب را داشته و باعث تغییر سختی می شود. اما استفاده از بازالت، گرانیت، کوارتز و سنگریزه های سخت مانعی ندارد.
تغذیه ماهیان آکواریومی
برای پرورش ماهی، اطلاع داشتن از احتیاجات غذایی آن امری ضروری است تا بتوانیم نسبت به تغذیه فعالشان اقدام نماییم. تغذیه فعال تامین کننده مواد پایه تشکیل دهنده مواد غذایی نظیر: پروتئین، چربی، کربوهیدرات، ویتامین و مواد معدنی می باشد. بعضی از ماهیان گوشتخوار و بعضی گیاه خوار و بعضی همه چیز خوارند. برخی از سطح و برخی از کف تغذیه می کنند.
در انتخاب غذا چند نکته اهمیت دارد:
۱- توجه به ترکیبات تشکیل دهنده ماده غذایی
۲- وزن غذا و رژیم مخصوص ماهیان آکواریومی
۳- دفعات و نوبت های غذادهی
۴- توجه به سطوح تغذیه ماهیان
۵- توجه به رفتارهای تغذیه ای ماهیان
۶- در نظر گرفتن سایز دهانی، سن و اندازه ماهیان
افراط در غذادهی نه تنها باعث دور ریختن غذا و از بین رفتن پول می گردد بلکه باعث به هم زدن کیفیت آب، کاهش اکسیژن محلول، افزایش دی اکسیدکربن و بار باکتری های موجود در آب می شود. به همین دلیل توصیه شده سریعا نسبت به سیفون و جمع آوری پسماند غذا از آب آکواریوم نماییم.
باید به اندازه ای به ماهی غذا دهیم که ۵-۳ دقیقه بعد از غذادهی دیگر اثری از غذا در آب آکواریوم وجود نداشته باشد.
چرخه طبیعی خود آکواریوم باید طوری باشد که تا اندازه ای غذای پایه را تامین کند تا اگر ۷-۳ روز اقدام به غذادهی نگردد، ماهیان از گرسنگی تلف نشوند.
غذای مصرفی برای ماهیان آکواریومی به دو دسته غذاهای خشک شده و کنسانتره و غذاهای زنده و طبیعی تقسیم می شوند.
غذاهای خشک شده و کنسانتره شامل پودرهای تشکیل شده از مواد گیاهی نظیر غلات و ذرت و یا با منشاء جانوری شامل قطعات خشک شده بدن جانوران آبزی نظیر سخت پوستانی چون دافنی و کرم ها بوده که پس از مرگ به قطعات ریز خرد و سپس خشک شده اند.
معمولا زرده تخم مرغ به صورت خشک شده و آرد ماهی و آرد گوشت، پودر خون و قطعات ریزشده گوشت و جگر گاو و گوسفند را می توان برای تغذیه ماهیانی که رژیم گوشتخواری دارند استفاده کرد.
نکته مهم اینکه این مواد در ابتدا به قطعات ریز تبدیل شده و در صورت لزوم برای نگهداری بیشتر منجمد گردند.
غذاهای زنده و طبیعی در حقیقت از طبیعت استخراج می گردند و یا منشا گیاهی دارند نظیر برگ و ساقه یا منشاء جانوری دارند که مهمترین آنها از خانواده سخت پوستان: دافنی، سیکلوپس و روتیفرها هستند. دسته دیگر جانوران تک سلولی هستند که شامل پارامسی است. دسته بعدی حشرات و لارو آنها هستند که شامل لاروپشه، مگس سرکه و مگس خانگی می باشند.
آخرین دسته آرتمیا است که گوشواره آبی نام دارد.
تغذیه ماهیان آکواریومی در دو مرحله ضروری است: مرحله اول دوره لاروی و نوزادی ماهیان است بخصوص پس از جذب کیسه زرده و شروع تغذیه فعال که می توان از آرتمیا، روتیفر و پارامسی استفاده کرد. مرحله دوم مرحله رشد گناد جنسی پس از بلوغ است که چون ماهی مولد برای تولید گامت جنسی نیاز به غذای با پروتئین و انرژی زیاد دارد مرحله مهمی است.
برای تغذیه ماهیان این نکته فراموش نشود که غذای طبیعی را به عنوان مکمل و یک هفته در میان باید در اختیار ماهی آکواریومی قرار داد.

نویسنده: عاطفه رضوانی
منبع :
ماهنامه دام کشت و صنعت، شماره ۱۱۳

مقدمه
محصول اصلی بخش کشاورزی نه تنها در کشور عزیز ما ایران، بلکه در جهان، غلات و در راس آن گندم است. سطح زیرکشت گندم در ایران سالانه بین ۶ تا ۷ میلیون هکتار می باشد که به صورت آبی و دیم در نقاط مختلف کشور کشت می شود. نام گندم در فرهنگ ملت ایران دارای ارزش معنوی بوده و از تقدس فراوان در میان تولیدکنندگان و مصرف کنندگان برخوردار می باشد؛ به طوری که به ندرت باقی مانده های نان همراه با دیگر پس مانده های مواد غذایی در سطل های زباله دیده می شود.
دانه گندم که به آرد و سپس نان تبدیل می شود در سبد غذایی روزانه مردم ایران وجود دارد و قوت اصلی آنان را تشکیل می دهد. بنابراین بر کلیه افراد جامعه فرض است که از دانه، دانه گندم و فرآورده های آن به نحو مطلوب استفاده و به هر نحو ممکن از دورریز آن جلوگیری به عمل آورند.
از ضایعات گندم در مزرعه (قبل و یا حین برداشت) حین برداشت) و پس از برداشت (حمل و نقل، نگه داری، تبدیل گندم به آرد و نان) بایستی جدا خودداری نمود.
تعریف ضایعات گندم
کاهش کمی و کیفی محصول گندم در مراحل مختلف قبل از برداشت محصول، حین برداشت و پس از برداشت را ضایعات می نامند.
قبل از پرداختن به انواع ضایعات گندم مختصری در مورد چگونگی برداشت محصول گندم در ایران به آگاهی خوانندگان محترم می رسد:
برداشت گندم در ایران به روش های ماشینی (استفاده از ماشین کمباین و دروگر)، سنتی (دست و داس) معمول می باشد. گفتنی است که برداشت سنتی در مناطق کوهستانی و قطعات کوچک شیب دار که عمدتا به صورت دیم کشت می گردد، انجام می شود حدود ۱۰ درصد برداشت را شامل می گردد. برداشت با دروگر نیز مختص مزارع کوچک است. معمولا کشاورزانی که به کاه گندم نیاز بیشتری دارند، ترجیح می دهند محصول گندم خود را با دستگاه دروگر برداشت کنند. نزدیک به ۱۰ درصد مزارع گندم کشور با دروگر برداشت می شود. عمده محصول گندم در ایران که بالغ بر ۸۰ درصد سطح زیرکشت را شامل می گردد، توسط ماشین کمباین برداشت می شود.
طبق برآورد کارشناسی و مشاهدات عینی میزان درصد ضایعات محصول در هر سه شیوه برداشت و در شرایط فعلی تا حدود زیادی مشابه بوده و اختلاف معنی داری با یکدیگر ندارد.
انواع ضایعات محصول
۱ ـ ضایعات قبل از برداشت به ریزش طبیعی معروف است که معمولا بر اثر عواملی نظیر عدم مقاومت ژنتیکی بذر گندم به ریزش صورت می گیرد. به طوری که پس از خشک شدن دانه و خوشه، دانه از خوشه جدا و به تدریج بر زمین می ریزد. عوامل نامساعد جوی نظیر توفان، باد و خشکی هوا موجب ریزش دانه و گاها افتادن خوشه می گردد. برداشت دیرهنگام محصول موجب ریزش دانه و حتی خوشه می شود. خوابیدگی ساقه های گندم یا ورس به هر دلیلی جزو ضایعات طبیعی محسوب می گردد.
برآورد کارشناسی در مورد ریزش طبیعی محصول حدود ۲ درصد است.
۲ ـ ضایعات محصول در مرحله برداشت: عواملی که در این مرحله تاثیرگذار بوده و دارای اهمیت است بدین شرح می باشد:
الف- عوامل آگروتکنیکس
- اختلاط بذری که موجب می شود محصول گندم یک مزرعه به طور همزان نرسد. در این حالت خوشه سبز، خوشه خشک و خوشه نیمه مرطوب در مزرعه وجود داشته و موجب می گردد اختلال در برداشت ایجاد و در نتیجه ضایعات محصول هنگام برداشت افزایش یابد.
- نامناسب بودن روش کاشت، بخصوص شیوه کاشت سنتی با کرت های کوچک که چنانچه با کمباین برداشت گردد با ضایعات زیادی همراه خواهد بود.
- وجود علف های هرز بخصوص پهن برگ ها در مزرعه گندم موجب می گردد، برداشت محصول توسط کمباین با مشکل مواجه شده و ضایعات زیادی را به دنبال داشته باشد.
- بادزدگی محصول از دیگر عوامل ضایعات حین برداشت است، زیرا در این حالت دانه های گندم سبک و کم وزن، چروکیده می شود. چنانچه مزرعه با کمباین برداشت شود، دانه های سبک همراه با کاه به خارج از دستگاه کبماین هدایت می گردد.
ب- عوامل ماشینی
- فرسودگی ماشین های برداشت موجود، پایان عمر مفید اغلب ماشین های برداشت فعلی بخصوص کمباین ها که علی رغم تعویض قطعات فرسوده، متاسفانه این گونه ماشین ها قادر به برداشت مطمئن نمی باشند و ضایعات کمی و کیفی فراوانی را ایجاد می نماید.
- عدم تنظیم قسمت های قابل تنظیم، به طوری که در بازدیدهای میدانی ریزش دانه، خوشه های نیم کوب در سطح مزرعه و دانه های شکسته همراه با کاه و کلش در مخزن مشاهده گردیده است.
- عدم رعایت الگوی مناسب برداشت به وسیله کمباین، نظیر کف بر کردن محصول به لحاظ احتیاج به کاه. این شیوه برداشت موجب ضایعات زیاد محصول می گردد ضمن اینکه به دستگاه کمباین هم خسارت وارد می شود.
- مسدود کردن موقت قسمت خروجی کاه از کمباین توسط دریچه، نصب دریچه در این قسمت به منظور جمع آوری کاه صورت می گیرد که موجب اختلال در سیستم تمیزکننده کمباین شده، باعث می شود مقدار زیادی دانه همراه با کاه بر زمین بریزد؛ در نتیجه دانه هایی که می توانست وارد مخزن شود و از دسترس خارج شده، ضایع می گردد.
- منطبق نبودن ظرفیت برداشت ها کمباین های موجود با میزان عملکرد مزارع گندم، نظر به قدیمی بودن تکنولوژی ساخت کمبانی های داخلی و عملکرد نسبتا بالا در مزارع گندم آبی، موجب می شود همواره مقدار زیادی محصول به صورت ضایعات از دسترس خارج گردد.
- عدم کیفیت قطعات یدکی ساخت داخل، علی رغم تعویض قطعات، در کوتاه ترین زمان قطعه تعویضی دچار مشکل شده، از رده خارج می شود. ضمن اینکه تا قبل از زمان تعویض، ضایعاتی نیز به محصول گندم وارد می نماید.
- برداشت در ساعات نامناسب شبانه روز، برداشت مزرعه کاملا خشک در ساعات آفتابی و گرم، یا برداشت مزرعه تازه رسیده در آخر شب و هوای شرجی، ازجمله موارد برداشت در ساعات نامناسب شبانه روز می باشد که باعث تلفات دانه می گردد.
ج- عوامل انسانی
- عدم مهارت فنی کافی رانندگان کمباین: افرادی که رانندگی کمباین را به عهده دارند، عموما از مهارت فنی لازم برخوردار نبوده و با نحوه تنظیم قسمت های مختلف کمباین آشنایی ندارند. همین موضوع همه ساله موجب می گردد ضایعات زیادی از قبیل ریزش دانه، خوشه های نیم کوب و شکستگی دانه در مخزن وجود داشته باشد.
- عدم اشراف گندم کاران به نحوه صحیح برداشت محصول: صاحبان مزارع گندم معمولا با ورود کمباین به داخل مزرعه دلخوش و از ریزش محصول غافل می مانند. با این کار عملا به یک تدارکچی موظف به تامین آذوقه برای رانندگان کمباین تبدیل و از نظارت بر کار کمباین در مزرعه باز می ماند؛ نتیجه آن هم متحمل شدن ضایعات محصول می شود.
- عدم اشتیاق رانندگان ماشین های برداشت خصوصا کمباین برای کار در مزرعه به لحاظ شرایط نامناسب کاری: نظر به اینکه کمباین های موجود فاقد هر گونه تجهیزات ایمنی و رفاهی (عدم وسایل خنک کننده و جلوگیری کننده از ورود گرد و خاک) می باشند، لذا رانندگان کمباین با بی رغبتی به رانندگی می پردازند. طبیعی است در این شرایط سخت و دشوار، نمی توان از راننده انتظار داشت به فکر کمتر نمودن ضایعات محصول و انجام تنظیمات صحیح کمباین باشد.
- عدم برخورداری رانندگان ماشین های برداشت (کمباین) از تسهیلات رفاهی- صنفی: این گونه رانندگان که عموما راننده بوده و فاقد کمباین می باشند، هیچ گونه وابستگی به شغل خود به دلیل عدم احساس امنیت شغلی ندارند. چند ماه از سال برای کمباین دار کار می کنند و بقیه سال رها هستند. شاید هم برای گذراندن زندگی شغل دومی داشته باشند، ولی در هر حال به علت عدم دلگرمی هیچ گونه علاقه ای به یادگیری و آموختن چگونگی استفاده از کمباین و نحوه تنظیمات آن را ندارند. به همین دلیل بیشتر رانندگان کمباین، فاقد صلاحیت لازم فنی برای کار با کمباین هستند.
جدول ضایعات گندم تا مرحله تحویل به سیلو

ضایعات قبل از برداشت (ریزش طبیعی) حدود ۲ درصد
ضایعات حین برداشت گندم آبی حدود ۸ درصد
گندم دیم حدود ۱۲ درصد
ضایعات ناشی از حمل و نقل، ریختن محصول روی زمین قبل از بارگیری حدود ۲ درصد

نکته مهم: بیشتر کشاورزان به دلیل عدم دسترسی به کامیون، گندم برداشت شده را به ناچار در نقطه ای از مزرعه خرمن می کنند. پس از گذشت چند روز در کامیون بارگیری و به علت عدم دقت در بارگیری و حمل محصول بدون پوشش موجب ضایعات به وجود می آید. طبق برآورد کارشناسی در جدول، میزان آن به طور تقریبی مشخص شده است.
پیشنهادات و راهکارها
به منظور کاهش میزان ضایعات محصول در مراحل مختلف توجه به نکات زیر می تواند راهگشا باشد.
۱- از رده خارج ساختن ماشین های برداشت فرسوده و جایگزینی آن با ماشین های نو و مجهز به تکنولوژی جدید
۲- ایجاد اصلاحات لازم در ساخت ماشین های برداشت ساخت داخل و تطبیق آن با تکنولوژی روز با توجه به عملکردهای بالای مزارع غلات
۳- افزایش تعداد کمباین مورد نیاز متناسب با سطوح زیرکشت به منظور انجام به موقع برداشت محصول
۴- تربیت و آموزش رانندگان حرفه ای کمباین توسط ارگان های ذی ربط و صدور مجوز کار برای آنان
۵- ارتقای سطح دانش فنی رانندگان فعلی کمباین از طریق همکاری تشکل های ذی ربط با ارگان های مربوطه
۶- افزایش میزان تسهیلات بانکی کم بهره و اعطای آن به رانندگانی که مهارت های لازم شغلی، کسب نموده باشند
۷- آموزش های لازم به منظور شناخت ضایعات محصول و جلب همکاری آنان برای کاهش آن
۸- نظارت مستمر بر کار کمباین ها در مزارع توسط بخش خصوصی از طریق انعقاد قرارداد با وزارت جهاد کشاورزی و ارایه گزارش همراه با پیشنهادات لازم به وزارت ذی ربط در زمینه نظارت های انجام یافته
۹- توجه و لزوم همکاری تشکل های کمباین داران با وزارت جهاد کشاورزی و عوامل اجرایی به منظور انجام نظارت های لازم
۱۰- تشویق هر چه بیشتر کمباین داران به آماده سازی کمباین ها قبل از ورود به مزرعه
۱۱- صدور پروانه اشتغال از طریق تشکل های ذی ربط با تاکید سازمان های جهاد کشاورزی استان ها، برای رانندگانی که دارای مهارت کافی هستند
۱۲- تهیه و تامین بذور گندم مقاوم بریزش و ورس به مقدار کافی، تحت نظر سازمان های ذی ربط
۱۳- رعایت زمان و الگوی مناسب برداشت محصول و جلوگیری از تاخیر در برداشت
۱۴- رعایت نکات فنی پیرامون لحاظ کردن اصول به زراعی مانند آماده سازی مطلوب زمین برای کاشت گندم، رعایت شیوه کاشت مناسب، مبارزه با علف های هرز و آفت سن در مزارع گندم و در آخر برداشت به موقع محصول گندم از جمله پیشنهادات و راهکارهایی است که به شما ارایه می شود.

تهیه و تنظیم: مهندس مسعود فرهمند ، کارشناس کشاورزی و دبیر اسبق ستاد برداشت غلات کشور

منبع :
ماهنامه دام کشت و صنعت، شماره ۱۱۰

به طور کلی ماهی موجود زنده ای است که در آب زندگی می کند. همه فعالیت های ماهی مثل تغذیه، رشد، سلامتی، مقاومت در برابر بیماری ها و سایر عوامل به شرایط محیطی ماهی بستگی دارد. بنابراین رعایت کردن همه نکته های بهداشتی در زمان تهیه، حمل، رها کردن بچه ماهی و به طور کلی در طول دوره پرورش اهمیت بسیار زیادی دارد که به تعدادی از آنها در زیر اشاره می گردد:
۱- بهتر است آب قبل از ورود به استخر به هر شکلی که امکان دارد، هوادهی شود. بخصوص برای هوادهی آب چاه از وسایل هوادهی استفاده شود.
۲- از غذای ساخته شده یا پلت برای تغذیه ماهی استفاده شود و از مصرف غذای تر، مثل اضافه های کشتارگاهی که آب را کثیف می کنند، خودداری شود.
۳- خوراک ماهی در محل خشک و خنک نگهداری شود. از انبار کردن غذا به مدت طولانی خودداری شود.
۴- رفتار و شنای ماهی ها کنترل گردد. حرکت های غیر عادی ماهی ها مثل جمع شدن در محل ورودی یا خروجی آب و در کناره های استخر، شنای ناموزون، تغذیه نکردن و… نشانه ی به هم خوردن شرایط محیطی است. بنابراین باید سریع به کارشناس شیلات منطقه مراجعه شود.
۵- اگر هر نوع بیماری مشاهده گردید باید سریع جهت درمان آن اقدام کرد.
۶- هنگامی که ماهی ها تلف می شوند، باید خیلی زود آنها را جمع آوری و سپس در یک گودال دفن کرد.
۷- به تمیز نگه داشتن استخر و تهویه مناسب آب در طول دوره پرورش دقت شود.
۸- دست کم ۴۸ ساعت قبل از صید از تغذیه ماهی ها خودداری شود.
۹- پس از صید باید ماهی ها را در جای مناسب شست وشو داد. اگر این کار در یک کانال یا حوضچه ی آب روان انجام شود، خیلی بهتر است. هدف از شست وشوی ماهی ها، تمیز نگه داشتن کامل پوست و آبشش هاست. با این کار از بوی ماهی جلوگیری به عمل می آید. پس از شستشوی ماهی ها، آنها همراه با یخ در ظروف ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرمی بسته بندی و به بازار مصرف تحویل داده شود.
حفظ کیفیت آب استخر نیز در طول دوره پرورش ماهی قزل آلا، اهمیت بسیار زیادی دارد. برای همین لازم است به مسایل زیر توجه شود:
۱- رعایت کردن اصول غذادهی و جلوگیری از هدر رفتن غذا در آب استخر.
۲- تمیز نگه داشتن استخر برای جلوگیری از رشد جلبک ها و گیاهان.
۳- کنترل روزانه اسیدیته و درجه حرارت آب استخر برای جلوگیری از تغییر زیاد دمای آب.
۴- تهویه کامل و مناسب آب استخر برای نگه داشتن مقدار اکسیژن محلول در آن.
از شرایط فیزیکوشیمیایی آب استخر پرورش ماهی قزل آلا می توان به دما، شوری، اکسیژن، PH یا اسیدیته، آمونیاک و نیتریت و کدورت اشاره نمود. مناسب ترین دما برای رشد بین ۱۶-۱۴ درجه سانتی گراد است. در مورد شوری مناسب ترین درجه شوری برای رشد ماهیان سردآبی از قبیل قزل آلا در حدود ۶-۳ در هزار تعیین شده است. از نظر PH، بهترین PH برای این گونه ماهیان ۲/۸-۷/۶ گزارش شده است. میزان آمونیاک نیز از صفر تا ۴ درصد میلی گرم در لیتر در ماهیان کوچک و از صفر تا ۲ درصد میلی گرم در لیتر برای ماهیان بزرگ تعیین گردیده است.

نویسنده: لاله یزدان پناه، کارشناس ارشد میکروبیولوژی مرکزی تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان
منبع :
ماهنامه دام کشت و صنعت، شماره ۱۰۱

موسسه تحقیقات شیلات ایران در حال انجام است. در این طرح بچه ماهی سه گونه کپور هندی به نام های: کاتلا (CATLA CATLA )، روهو (LABEO ROHITA)، و مریگال (CIRRHINUS CIRRHINUS) از هندوستان وارد کشورمان شد.
به منظور اطلاع خوانندگان عزیز مجله از جزییات این طرح گفت وگویی با دکتر حسین زاده رییس بخش آبزی پروری موسسه تحقیقات شیلات ایران انجام شده که مشروح آن در ادامه از نظرتان می گذرد.

متولی اجرای این طرح کدام سازمان و تحت نظر چه نهادی است؟
موسسه تحقیقات شیلات ایران متولی اجرای این طرح است و این موسسه زیر نظر سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی وابسته به وزارت جهاد کشاورزی می باشد و پژوهش هایمان در دو مرکز تحقیقاتی یکی در گیلان و دیگری در خوزستان در حال پی گیری است.

اهداف این طرح در مناطق انجام شده و نتایج اولیه آن چه بوده است؟
این طرح پژوهشی چندین هدف را در خود می گنجاند. اول بررسی امکان پرورش توام کپور چینی و هندی در استان های گیلان و خوزستان دوم هدف بررسی اقتصادی این پروژه و سوم تعیین بیوتکنیک (راه و روش و فنون) تکثیر است یعنی بتوانیم کپور ماهیان هندی را در داخل کشور تکثیر کنیم. فاز اولیه این پروژه در سال جاری شروع شد و در قالب چند استخر پرورشی، پژوهشی، ترکیب های متفاوتی از کپور چینی و هندی را در کنار هم قرار دادیم تا آنها را با هم مقایسه کرده و به دست آوریم که کدام ترکیب بیشترین رشد و یا بیشترین بیوماس (توده زنده ) را در واحد سطح در استخر تولید می کند. در حال حاضر همه روزه بیومتری ها به طور کامل انجام می شود، البته کپور هندی در مقایسه با کپور چینی رشد بالایی ندارد ولی در مجموع بیوماس تولیدی استخر را بالا می برد یعنی مثلا اگر میزان برداشت ما ۳ تن در هکتار بود به ۵/۳ تن در هکتار می رسد. این کپورها از لحاظ شکل ظاهری بسیار مورد پسند مردم هستند. البته میزان رشد در جنوب کشور به علت شرایط آب و هوایی و اقلیم گرم و میزان غذای مناسب رشد فیتوپلانگتون های آب بیشتر از شمال کشور بوده و ما امسال متاسفانه در شمال کشور دوره گرمایی کوتاهی داشتیم و فصل سرما زودتر شروع شد و چون کپور ماهیان حساسند رشد کمتری داشتند.
با این وجود ما انتظار نداریم که هر سه گونه در همه این مناطق جواب بدهد. بلکه ممکن است یک گونه در یک منطقه محور قرار بگیرد. اما نکته مهم این است که در شرایط کنونی کشور ما، این گونه ها توانسته اند سازگار شوند و به رشد خود ادامه دهند و در حال حاضر هنوز در فاز اول این پروژه هستیم و قطعا تا دو سال آینده خودمان عملیات تکثیر را انجام می دهیم و دیگر نیازی به وارد کردن آن به کشور نداریم. بعد از انجام پژوهش ها، تا این لحظه مشخص شده که دو گونه کاتلا و روهو در شمال کشور و روهو و مریگال در جنوب کشور سازگاری بهتر، با محیط دارد. گونه کاتلا چون تغذیه پلانکتون ها در شمال کشور بیشتر و مناسب تر است، رشد بیشتر داشته. روهو همانند آمور تغذیه گیاه خواری دارد و مریگال مثل کپور معمولی دتریت خوار “کتری خوار” است.
این طرح به چه منظور اجرا شده و تا چه حد به اهداف مورد نظر دست یافته اید و در این طرح بازار هدف کجاست؟
کپور ماهیان در دنیا ۸-۷ گونه هستند، ولی ما طبق بررسی ها، سه گونه ای که خوش رشد و خوش گوشت و از نظر مردم، ظاهر خوبی داشتند را وارد کردیم. هدف ما از این کار این بود که ما در کشور دو دهه میزان تولیدمان تغییر نکرده و بین ۵/۳-۳ تن در هکتار است. در واقع با وارد کردن این چند گونه به کشور می خواهیم تولید در واحد سطح را در استخرهای خاکی افزایش دهیم. ثانیا می خواهیم سبد مصرف مردم متنوع شود. چون تعداد کپور ماهیان در ۵۰ سال گذشته در ایران همین ۴ نوع بوده. هدف ما این است که بهره وری را بالا ببریم و از همه لایه های آب استخر استفاده کنیم که با این کار به اقتصاد تولید در استخر کمک می کند.
کپور ماهیان چینی در حال حاضر هم در بازار داخلی مصرف داشته و هم بازار کشورهای همسایه را برای صادرات در اختیار دارند. مثلا در عراق کپور معمولی بسیار موردپسند است و حتی در یک مقطع زمانی نسبت کشت ما تغییر پیدا کرد. در حال حاضر نوع نگاه ما به صادرات این گونه ها نسبت به مصرف آنها در داخل کشور باعث تنوع محصول و افزایش راندمان تولید در استخر است.

بچه ماهی های اولیه از کجا وارد شد و چگونه؟
بچه ماهی ها از کشور مبدا خود یعنی هند، پس از کسب مجوزهای دامپزشکی و محیط زیستی، قرنطینه و کنترل های مربوط و از طریق فرودگاه مهرآباد وارد کشور شد. از قبل، استخرها آماده سازی شده بود که با رعایت ترکیب و نسبت در استخرها رهاسازی شدند.

این پروژه تا چه حد صرفه اقتصادی دارد؟
ما کپورها را در ابتدای دوره پرورش در استخرها رهاسازی کردیم و غذادهی را با سیستم رایج غذادهی کپورماهیان چینی دنبال کردیم. در واقع ما سعی کردیم به جز معرفی گونه به استخر هیچ گونه تحمیل هزینه را نداشته باشیم و با همین روش در حال حاضر کپورهای هندی ما رشد خوبی دارند. این پروژه یک طرح پژوهشی است و ما هنوز وارد فاز مقایسه تجاری نشده ایم. ممکن است ما هزینه های اولیه زیادی داشته باشیم ولی وقتی به دانش فنی تکثیر دست پیدا کنیم، این پروژه ارزش اقتصادی زیادی خواهد داشت. مساله دیگر این است که این ماهی ها از هرم پایین انرژی استفاده می کنند و به این وسیله پرورش آنها توجیه دارد.

غیر از این طرح “بخش آبزی پروری” چه طرح هایی را در دست اجرا دارد؟
بخش آبزی پروری موسسه تحقیقات شیلات ایران هر ساله بیش از ۵۰ طرح تحقیقاتی را انجام می دهد که در زمینه های مختلف: گرمابی، سردابی، میگو، کشت دریای، تحقیقات مربوط به تغذیه آبزیان و مهندسی ساخت می باشد. ما روی تمام گونه های بومی و غیربومی کار می کنیم و رویکرد جدیدی هم روی ماهیان زینتی داریم که همه این طرح ها زیر نظر مراکز تحقیقاتی و کارگاه های ذی ربط در حال اجراست و بیش از ۱۳ مرکز و ۲۰ ایستگاه در کشور در خدمت این پژوهش ها هستند. پروژه ماهی تیلاپیا هم در دست اجرا است که به عنوان یک انقلاب در صنعت شیلات می باشد که با هدف خوراکی دارد پرورش می یابد و رشد خیلی خوبی دارد.

منبع :
ماهنامه دام کشت و صنعت، شماره ۱۱۷