از لحاظ جانورشناسی بلدرچین به راسته مرغان، خانواده قرقاول ، زیر خانواده مرغان مزرعه و گونه بلدرچین تعلق دارد. در حالت کلی دوگونه بلدرچین ژاپنی و اروپائی بسیار مورد توجه هستند که میان این دو گونه رابطه بسیار نزدیکی وجود دارد. بلدرچینهای ژاپنی بیشتر در جزایر ژاپن پراکنده هستند و نوع وحشی این پرنده به صورت جفت در تابستان در شمال و در زمستان در نواحی جنوبی جزیره زندگی می کنند در حالیکه بلدرچینهای اروپائی از گسترش وسیعی در اروپا، سیبری، ایران، ترکیه، چین و مصر برخوردار هستند. با این حال شباهتهای بسیاری بین بلدرچین ژاپنی و اروپائی وجود دارد و تنها تفاوت آنها در اندازه بدن و جثه می باشد به گونه ای که بلدرچین اروپائی دارای طول بدن ۱۸ سانتیمتر و بلدرچین ژاپنی دارای طول بدن ۱۵ سانت می باشد.ویژگیهای عمومی بلدرچین
به طور کلی بلدرچینها پرندگانی پرطاقت، نیرومند و مقاوم می باشند و می توانند در گستره وسیعی از مناطق با آب و هواهای گوناگون رشد و تولید مثل نمایند که این توانائی ناشی از قدرت سازگاری بالای آنها با شرایط گوناگون محیطی می باشد.
بلدرچین دارای مقاومت خوبی نسبت به شرایط نامساعد محیطی بوده و در محیطهای مختلف به راحتی سازگار می گردند. این پرندگان سریعاٌ رشد می کنند بطوریکه سن بلوغ در این پرندگان پائین بوده و در سن ۲- ۵/۱ ماهگی به بلوغ کامل جنسی می رسند که در این هنگام وزن پرنده نر به ۱۵۰ -۱۲۰ گرم و ماده ها به ۱۸۰ – ۱۵۰ گرم می رسد. ( وزن پرنده بسته به نوع، نژاد و نوع سیستم پرورش می تواند متفاوت از اعداد ارائه شده باشد.)
این پرنده پس از رسیدن به سن بلوغ به مدت حدود ۶- ۴ ماه تخمگذاری خواهد کرد که متوسط تخمگذاری در این مدت حدود ۱۰۰ عدد تخم خواهد بود که از این تعداد حدود ۷۵- ۷۰ درصد به جوجه تبدیل خواهند شد.
جوجه های بدست آمده از گله مادر پس از گذشت ۴۵ -۳۵ روز به وزن کشتار می رسند و در این هنگام وزن متوسط لاشه در آنها می تواند بسته به نوع و نژاد از ۱۴۰ گرم الی ۲۲۰ گرم متغیر باشد.
در یک جمع بندی ساده می توان نتیجه گرفت که مجموع عواملی نظیر: سن بلوغ پائین، سن کشتار مناسب، کیفیت مطلوب گوشت، هزینه های ثابت و جاری مناسب در مقایسه با دیگر شاخه های دامپروری و همچنین مقاومت بالای پرنده به شرایط نامساعد محیطی، پرورش بلدرچین را تبدیل به صنعتی سودآور نموده که امروزه مورد توجه بسیاری از پرورش دهندگان در سراسر جهان قراردارد.
میزان تخمگذاری در بلدرچینها بالا و در حدود ۲۵۰ عدد در هر سال می باشد. بلدرچین ماده د رسن ۶۰ -۵۰ روزگی به اوج تولید تخم می رسند. متداولترین نژاد در پرورش صنعتی این پرنده نژاد کوترنیکس ژاپنی (COTURNIX) می باشد که در سال حدود ۲۰۰ تخم گذاشته و در سن ۴۰ روزگی نیز به وزن کشتار ۲۵۰ گرم می رسند.
از لحاظ ظاهری بلدرچین ماده درشت جثه تر از بلدرچین نر بوده و پرهای سینه اش نیز خالدار می باشند در حالیکه بلدرچین نر دارای پرهای سینه ای به رنگ قهوه ای می باشد.سیستمهای رایج پرورشی
پرورش بلدرچین عموماٌ بصورت بسته و بدون چراگاه بوده و در این حالت پرورش مادرها در پن های مخصوص و پرندگان گوشتی ها در قفس انجام می گیرد و به طور کلی مناسبترین و سودآورترین حالت جهت پرورش این پرنده احداث مزرعه ای کامل و دارای قسمتهای زیر می باشد:
۱- قسمت پرورش گله مادر
۲- جوجه کشی
۳- پرورش گله گوشتی
۴- کشتار و بسته بندی
سیستم فوق به شما این امکان را می دهد که بهترین کنترل را بر روی عوامل گوناگون موثر بر کیفیت و کمیت تولید داشته باشید و در نتیجه سودآوری بیشتر را برای پرورش دهنده تضمین گردد.
جهت پرورش بلدرچین روشهای گوناگونی وجود دارد که بنا به نوع آب و هوا، نوع مدیریت و مکان اجرای پروژه می توان به یکی از این روشها عمل نمود.
متمرکزترین حالت جهت پرورش این پرنده استفاده از قفسهای ویژه پرورش برای مادرها و پرندگان پرواری می باشد. حسن این روش در این است که کنترل بلدرچینهای حساس خصوصاٌ در مواقع بروز استرس و ترس راحت تر می باشد.
جهت پرورش پرندگان گوشتی می توان از قفسهائی به ابعاد ۱۰۰ * ۴۰ سانتیمتر و ارتفاعی در حدود ۱۶ – ۱۵ سانت استفاده کرد که معمولاٌ ۱۷۰ – ۱۴۰ قطعه جوجه را در سنین یک تا دو هفتگی می توان در چنین قفسهائی نگهداری کرد.معمولاٌ می توان بلدرچینها را در سنین ۴ -۳ هفتگی در    قفسهائی ۸ -۷ طبقه که بر روی هم استقرار یافته اند انتقال داد. همچنین جهت بسترسازی مناسب، کف قفسها را در هفته اول با کاغذ یا مقوای نازک می پوشانیم و در چند روز اول غذا را بر روی کاغذ پخش می کنیم و سپس از طریق دانخوریهای ویژه که در جلوی قفسها نصب شده اند جهت تغذیه استفاده می کنیم.
جهت تامین آب مورد نیاز می توان از آبخوریهای نیپل استفاده نمود ( یا آبخوریهای ناودانی با دهانه بسیار تنگ). پس از گذشت ۴۵ -۴۰ روز می توان بلدرچینهای پروار شده را به کشتارگاه انتقال داد.
همچنین جهت پرورش گله مادر می توان بخشی از جوجه های تولیدی را که از لحاظ داشتن خصوصیات تولیدی مناسبتر از بقیه به نظر می رسند جدا و بوسیله شماره های ویژه ای علامت گذاری نمود، سپس در سن ۶ هفتگی پرندگان مذکور را به قفسهای مخصوص تخمگذاری انتقال می دهیم که این قفسها معمولاٌ دارای ابعادی در حدود ۱۵ * ۱۵ سانتیمتر و ارتفاع ۱۵- ۱۳ سانت می باشند. البته هنگامیکه تولید تخم بارور مدنظر باشد می توان از قفسهائی به ابعاد ۲۵ -۱۵ سانت برای هر ۲۰ قطعه پرنده استفاده نمود که در این حالت پرندگان را با نسبت نر به ماده ۱ به ۳ پرورش می دهند.
در جدول زیر میزان فضای مورد نیاز به ازا هر قطعه بلدرچین به تفکیک سن نشان داده شده است:
به طور کلی و صرفنظر از نوع سیستم پرورش، جهت نیل به حداکثر بازدهی بایستی موارد زیر را در نظر داشت:
- اجتناب از هرگونه حمل و نقل بی مورد
- فراهم نمودن محیطی آرام و دور از استرس
- اعمال برنامه کاهش تدریجی دما
- تامین نور کافی و استفاده از برنامه نوری مناسب
- استفاده از جیره های بالانس شده و با کیفیت
- رعایت کلیه اصول بهداشتی
روش تعیین جنسیت
تشخیص جنسیت بلدرچینها در ۳ هفته اول زندگی بسیار مشکل و توام با خطای زیاد است ولی بعد از سه هفتگی شناسائی به طور واضح امکان پذیر می باشد، بدین صورت که در بلدرچینهای نر، پرهای گردن قهوه ای و پرهای سینه قرمز مایل به قهوه ای روشن (حنائی) بوده در حالیکه در بلدرچین ماده پرهای گردن و سینه روشن و با لکه های سیاه رنگ به شکل نقطه ها یا نوارهائی ظاهر می شوند.روش دیگر تشخیص این است که، بلدرچینهای نر دارای غده ای در کلواک است که به اندازه تقریبی یک فندق در قسمت بالای کلواک قرار دارد و در اثر فشار و تحریک کف سفیدی از آن ترشح می شود که نباید با ترشح اسپرم اشتباه گرفته شود. البته روشهای دیگری جهت تفکیک جنس نر و ماده با بالای ۹۰ درصد اطمینان وجود دارد که نیازمند تبحر و تجربه خاصی می باشد.انتخاب گله های مادر
مناسبترین پیشنهاد جهت تشکیل گله های مادری و بدست آوردن تخمهائی با درصد نطفه داری بالا استفاده از ترکیب گله ۱ نر به ازای هر ۶- ۳ ماده می باشد که در این حالت بیشترین احتمال جهت تولید تخمهائی با نطفه داری مناسب وجود دارد.
در هنگام شروع کار می توان از سه روش معمول جهت تشکیل گله استفاده کرد که عبارت اند از:
۱- خرید تخمهای نطفه دار و جوجه کشی در سایت
۲- خرید جوجه های مادر یکروزه
۳- خرید نیمچه های آماده تخمگذاری

بایستی توجه داشت که هرکدام از موارد بالا دارای نقاط ضعف و قوت خاص خود هستند و انتخاب یکی از آنها برای شروع کار منوط به در نظر گرفتن عوامل گوناگونی است.
به طور مثال در موارد ۱ و ۲ با اینکه میزان سرمایه اولیه مورد نیاز کمتر از حالت سوم می باشد اما تنها هنگامی پیشنهاد می گردد که شما بعنوان یک پرورش دهنده داری تجربه کافی در جوجه کشی و پرورش جوجه یکروزه باشد که در غیر اینصورت با مشکلات جدی در کار مواجه خواهید شد.
و اما در حالت سوم با وجود اینکه در ابتدای کار شما نیاز به سرمایه گذاری بیشتری جهت خرید پرندگان مادر دارید، اما ریسک کمتر و مدت زمان سریعتری که برای رسیدن به تولید صرف می شود امکان بهره برداری سریعتر را به شما خواهد داد.
حال صرفنظر از روشهای سه گانه پیشنهاد شده و اینکه کدامیک از آنها بیشتر با شرایط شما سازگار هستند باید به اساسی ترین نکته نیز اشاره کرد و آن این است که در هر حال سعی نمائید با انتخاب مناسبترین نژاد از لحاظ میزان تولید تخم، داشتن وزن کشتار بالا، دارا بودن ضریب تبدیل پائین، دارا بودن بیشترین سازگاری با اقلیم طبیعی منطقه و مقاومت مناسب نسبت به عوامل نامساعد محیطی از معتبرترین مزارع، گله ای خوب با قابلیت های ژنتیکی بالا و توانائی تولید مناسب را تشکیل دهید و مطمئن باشید که صرف هرگونه هزینه منطقی در این گام متضمن سودآوری بیشتر مجموعه شما خواهد بود.
با وجود تمامی موارد گفته شده، انتخاب مناسبترین روش جهت راه اندازی یک مزرعه منوط به بررسی کامل شرایط محیطی، فنی و اجرائی پروژه می باشد که در اینخصوص بایستی از کارشناسان خبره فن یاری گرفت.
تخمگذاری و تولید مثل
به کلی بلدرچینها پرندگانی با میزان تخمگذاری بالا بوده و در هر سال در حدود ۲۶۰ – ۲۵۰ تخم می گذارند که این امر در شرایط طبیعی و بدون نوردهی مصنوعی در ماه های فروردین تا شهریور اتفاق می افتد و در این شرایط تعداد تخمهای گذاشته شده برابر با ۱۰۰ -۵۰ عدد است که با اعمال برنامه های تغذیه ای مناسب و نوردهی مطلوب می تواندتا ۲۷۰ تخم در سال افزایش یابد.
کرچ شدن در بین بلدرچینهای اهلی در حد وسیعی کاهش یافته به گونه ای که این پدیده به ندرت در آنها دیده می شود.
تخم بلدرچین که در حالت طبیعی حدود ۱۰ گرم وزن دارد در حالت صنعتی به ۱۲ گرم افزایش وزن یافته است.
جهت تشکیل گروه های تولید مثلی معمولاٌ به ازا هر ۴-۳ قطعه ماده یک پرنده نر در نظر می گیرند. البته بهترین نتیجه باروری از نسبت ۱ نر به ۱ماده بدست می آید ولی در شرایط صنعتی عملاٌ نسبت ۱ به ۳ اجرا می گردد.
جفتگیری بلدرچین از سن ۶ هفتگی آغاز و در زمان ۴ هفته اول پس از بلوغ درصد باروری به حدود ۱۰۰-۹۰ % بالغ می گردد. این روند د ر۸ ماهگی به ۸۰ % و پس از گذشت ۱۱-۹ ماه به ۷۰-۶۰% می رسد.
پس از هر بار جفتگیری، بلدرچینهای ماده به مدت ۶-۵ روز و گاهی حتی تا ۱۲-۱۰ روز تخم بارور می گذارند.
نگهداری تخمها در انبارهائی با درجه حرارت ۱۵-۱۳ درجه سانتیگراد و رطوبتی در حدود ۶۰-۵۰% و به مدت ۸ روز انجام می گیرد. البته بایستی توجه داشت که نگهداری طولانی مدت تخمها تاثیر منفی بر قابلیت جوجه درآوری آنها خواهد داشت. همچنین پیش از انبار کردن تخمها باید آنها را بوسیله گاز فرمالدئید یا اشعه ماورا بنفش ضدعفونی نمود.
قدرت جوجه درآوری تخمهای بارور بین ۸۰-۷۰% و یا به عبارتی معادل ۷۰-۵۰% تخمهای گذاشته شده خواهدبود که البته این امر بستگی بسیار زیادی به سن پرندگان خصوصاٌ پرنده ماده، شرایط فنی و بهداشتی جوجه کشی، تغذیه و مواردی از این قبیل خواهد داشت.
دوره جوجه کشی بلدرچین به طور متوسط در حدود ۱۷ روز به طول می انجامد ولی اگر جنین رشد اولیه داشته باشد این زمان به ۱۵ روز تقلیل خواهد یافت.
حرارت داخلی در انکوباتور باید در حدود ۸/۳۷ درجه سانتیگراد و رطوبت در حدود ۶۵-۶۰ % و در هچر دما ۵/۳۷-۳/۳۷ و رطوبت حدود ۹۰-۸۰% تنظیم گردد ضمن اینکه چرخش تخمها نیز هر ۳- ۱ ساعت یکبار انجام می گیرد.

امکان تشخیص نطفه داری در تخمهای لکه دار و سفید متفاوت است به گونه ای که در تخمهای لکه دار امکان تشخیص رشد جنینی از روز هشتم و در تخمهای سفید در روز دوم و سوم میسر است.
جوجه های بدست آمده در حدود ۸-۷ گرم وزن دارند که البته وزن اولیه تخم نیز در این میان بسیار موثر خواهد بود.
تلعات جنینی در هنگام جوجه کشی بیشتر در ۳ روز اول انکوباسیون و یا در مدت کوتاهی پیش از تفریخ پیش می آید که این امر بستگی زیادی به تلاقی خویشاوندی، سن بالای والدین و نیز مدت طولانی انبارداری و همچنین صدمه دیدگی پوسته تخم دارد.

برنامه نوری
اعمال یک برنامه نوردهی دقیق و مناسب برای بلدچینها امری بسیار ضروری و مهم می باشد. به طور کلی بهتر است شدت نور در شروع رشد در حدود ۷۰-۶۰ lux در نظر گرفته شده و در هفته سوم به ۱۰ lux برسد و مدت روشنائی اعمال شده نیز حداقل ۱۸-۱۶ ساعت باشد.
شایان ذکر است که طبق برخی مطالعات انجام یافته گروهی از پرورش دهندگان زمان ۲۳ نوردهی را اعمال می نمایند و حتی در برخی مزارع صنعتی ایتالیا از برنامه ۲۴ نوردهی استفاده می گردد.
بایستی در نظر داشت که در هر حالت جهت دستیابی به حداکثر میزان تخم، اعمال ۱۸ -۱۶ ساعت روشنائی ضروری می باشد. همچنین جالب است بدانید بر اساس برخی گزارشها اعمال ۲۴ ساعت نوردهی سبب تسریع بلوغ جنسی می گردد در حالیکه ۱۸ -۱۶ ساعت نوردهی سبب تاخیر در بلوغ جنسی خواهد شد.
البته جهت پرورش بلدرچینهائی که تنها به خاطر تولید گوشت پرورش داده می شوند اعمال ۸ ساعت نوردهی با شدت کم نیز کافی خواهد بود.
جمع‌آوری تخم‌های نطفه‌دار
جمع‌آوری تخم‌های نطفه‌دار یک بار حدود ساعت نه شب و بار دیگر صبح روز بعد انجام می‌شود. هنگام جمع‌آوری و حمل تخم‌های نطفه‌دار باید بسیار دقت کرد. زیرا پوسته تخم‌ها بسیار نازک است و به آسانی می‌شکند.
تخم‌ها را باید طوری در شانه‌ای مناسب و تمیز قرارداد که انتهای پهن تخم به طرف بالا باشد تا نطفه به پوسته نچسبد. تخم‌هایی که برای جوجه‌کشی در نظر گرفته می‌شوند باید تمیز باشند. همچنین دارای شکل طبیعی، اندازه متوسط و پوسته خوب باشند.
نگهداری تخم‌های‌ نطفه‌دار
تخم‌های مخصوص جوجه‌کشی را نباید به مدت طولانی نگهداری کرد. بیشترین زمان ممکن برای نگهداری تخم‌ها ۵ تا ۷ روز است. در این مدت هم باید در دما و رطوبت مناسب در سردخانه نگهداری شوند. اگر تخم‌ها بیشتر از یک هفته خارج از دستگاه جوجه‌کشی نگهداری شوند، توانایی جوجه‌کشی به سرعت کم می‌شود.
در تمام مدت نگهداری تخم‌ها، باید آنها را طوری قرارداد که انتهای پهن آن به سمت بالا باشد. دمای مناسب برای نگهداری تخم‌ها در سردخانه دوازده و نیم تا پانزده و نیم درجه سانتیگراد است. همچنین رطوبت مناسب باید هفتاد و پنج تا هشتاد درصد باشد. اگر رطوبت کمتر از این مقدار باشد، رطوبت موجود در تخم بخار می‌شود. اگر هم رطوبت بیشتر از این مقدار باشد، احتمال آلودگی تخم‌ها به وسیله قارچ زیاد می‌شود.
آماده سازی تخم‌های نطفه‌دار
برای انتقال دادن تخم‌ها از سردخانه به درون دستگاه جوجه‌کشی ابتدا باید آنها را به مدت شش ساعت در دمای معمولی نگهداری کرد. سپس تخمها را درون دستگاه جوجه‌کشی قرار داد. اگر تخم‌ها را پس از بیرون آوردن از سردخانه فوراً در دستگاه جوجه‌کشی قرار بدهیم، روی پوسته تخم‌ها قطره‌های آب جمع می‌شود. یعنی تخم‌ها عرق می‌کنند. برای جلوگیری از عرق کردن تخم‌ها باید پوسته تخم کم‌کم در دمای معمولی گرم شود.
به علاوه، قبل از انتقال تخم‌ها به دستگاه جوجه‌کشی باید تخم‌هایی که دارای شکل و اندازه مناسب نیستند، کنار گذاشت. تخم‌های کثیف را باید با کاغذ سمباده یا یک پارچه پشمی زبر تمیز کرد. کار ضدعفونی تخم‌ها به وسیله گاز فرمالدئید انجام می‌شود. این گاز از واکنش بین پرمنگنات پتاسیم و فرمالین به وجود می‌آید.
انتقال به دستگاه جوجه‌کشی
طول دوره جوجه‌کشی برای بلدرچین ۱۷ تا ۱۸ روز می‌باشد. تخم‌ها از روز اول تا روز چهاردهم در دستگاه ستر قرار می‌گیرند. از روز پانزدهم تا روز هجدهم نیز در دستگاه هچر قرار داده می‌شوند. درجه حرارت دستگاه جوجه‌کشی بین ۲/۳۷ تا ۷/۳۷ درجه سانتیگراد تنظیم می‌شود. رطوبت دستگاه نیز باید ۵۸ تا ۶۰ درصد باشد.
در چهارده روز اول، تخم‌های هر دستگاه ستر باید روزی سه تا هشت بار چرخانده شوند. با این کار، از چسبیدن جنین به پوسته جلوگیری می‌شود. اما در دستگاه هچر عمل چرخاندن انجام نمی‌شود تا جنین در محل مناسب برای خارج شدن از پوسته قرار بگیرد.
باید توجه داشت که واردکردن هوای تازه در دستگاه جوجه‌کشی برای سلامت جنین‌های درون تخم‌ها بسیار مهم است.
درجه حرارت مورد نیاز
بلدرچینها در روزهای نخستین عمر به دمای حدود ۳۸- ۳۶ درجه سانتیگراد نیاز دارند که این دما باید به کمک منابع حرارتی مناسب تامین گردد. در سن ۷- ۶ هفتگی ۲۴- ۲۲ درجه دما مورد نیاز می باشد.
البته بسته به شرایط محیط پرورش می توان پرندگان را در حرارت ۳۶- ۳۵ درجه سانتیگراد نگهداری و به تدریج در عرض ۳ هفته به دمای ۲۴ درجه سانتیگراد پائین آورد.
پرورش بلدرچین گوشتی
پرورش بلدرچین برروی بستر و یا در قفس ممکن است انجام شود. قفس‌های مورد استفاده تا هشت طبقه ساخته می‌شوند. بلندی هر طبقه حدود بیست سانتیمتر و مساحت آن حدود ۵/۰ تا ۸/۰ مترمربع است.
هر جوجه بلدرچین به حدود ۱۵۰ سانتیمتر مربع جا نیاز دارد. بنابراین در چنین قفس‌هایی سی تا چهل جوجه بلدرچین جا می‌گیرند. در یک طرف این قفس‌ها آبخوری و در طرف دیگر دان خوری‌ها قرار داده می‌شوند.
پرورش بلدرچین در قفس بهتر از بستر است، زیرا در یک فضای کم می‌توان تعداد بیشتری جوجه بلدرچین نگهداری کرد. اما در صورت استفاده از قفس باید دقت کرد. چون تعداد زیادی بلدرچین در یک جای کوچک قرار دارند، باید به طور مرتب، هوای تازه در محیط وارد شود. این کار برای کم کردن حرارت اضافی، رطوبت و گازهای زیان آور است. دمای سالن پرورش جوجه بلدرچین در روز اول باید ۳۵ درجه سانتیگراد باشد. سپس هر چهار روز یک بار، سه درجه سانتیگراد دما کم می‌شود تا به بیست و یک تا بیست و دو درجه سانتیگراد برسد. نور در سالن پرورش در دو هفته اول باید به صورت تمام وقت یعنی ۲۴ ساعته باشد. پس از آن مدت ۱۲ ساعت در روز سالن روشن خواهد بود.
بهتر است جوجه بلدرچین‌های نر و ماده به صورت جدا از هم نگهداری شوند. وقتی بلدرچین‌ها به سن دو تا سه هفتگی می‌رسند، می‌توان نر و ماده را از هم تشخیص داد. در این سن پرهای سینه نرها به رنگ قرمز مایل به قهوه‌ای است. ماده‌ها نیز دارای پرهای سینه‌ای به رنگ خاکستری با خال‌های سیاه هستند.

منبع : http://www.farmiran.ir

این جاندار که اساسا بومی ایران نیست ، در سال ۱۳۷۶ توسط فرد علاقه مندی به نام آقای غلامعلی ابراهیمی به تعداد ۷ قطعه از کشور آفریقای جنوبی وارد ایران گردیده است.
با این وجود چون با فقدان فرهنگ مصرف گوشت شترمرغ در جامعه روبرو هستیم، هنوز بازارهای داخلی از عرضه این گوشت اشباع نشده است ولی در صورت فرهنگسازی و آشنایی بیشتر مردم با فواید و مزایای آن، ضمن تامین نیاز داخلی، توانایی صادرات پوست و گوشت شتر مرغ به کشورهای اروپایی با سود آوری بالا وجود خواهد داشت.شاید برای شما این نکته جالب باشد که بهاء پرداخت شده برای یک کیلو گرم گوشت شترمرغ در بازارهای جهانی حدودا چند برابر قیمت این گوشت در ایران می باشد و کشورهای خارجی(خصوصا اروپایی ها) تمایل بسیار زیادی برای مصرف این گوشت دارند.

برخی فواید شتر مرغ
چرم این حیوان بعد از چرم محکم کوروکودیل مقاوم ترین چرم بوده ونسبت به چرم گاو و گوسفند در حدود ۳ الی ۴ برابر استحکام بیشتری دارد.طول چرم شترمرغ در حدود ۵/۱ متر می باشد که قیمت تمام شده ان به صورت خام در حدود ۷۰ تا ۱۳۰ هزار تومان متغییر است.در صورتی که تولید کننده ای امکان دباغی آن را داشته باشد می تواند چرم دباغی شده را در حدود رقمی ما بین ۴۰۰ تا ۷۰۰ هزار تومان به فروش برساند که این مسئله در نوع خود بسیار در خورد توجه است.گوشت این حیوان به خاطر داشتن درصد بسیار پایین کلسترول و اوره می تواند به عنوان یک منبع غذایی قابل اطمینان برای سالمندان، بانوان باردار و افراد مبتلا به عارضه های قلبی در نظر گرفته شود.در برخی کشورها قرنیه چشم و تاندوم پای این حیوان را به بدن انسان پیوند می زنند که امید ان می رود در طی سالیان آینده با بومی شدن این تکنولوژی سالانه هم وطنانی که نیازمند استفاده ازاین اعضاء هستند بتوانند از رنج و درد ناشی از کمبود این اعضاء آسوده گردند.
همچنین هنرمندان ماهر و زبر دست با استفاده از پوست محکم تخم شتر مرغ اجسام هنری بسیار زیبایی را تولید می کنند که در نوع خود بسیار جالب و استثنایی است.

تاریخچه
شترمرغ که با نام ostrich در زبان انگلیسی شناخته می شود بزرگترین پرنده در روی زمین است. با اینکه این پرنده نمی تواند پرواز کند اما قدرت فوق العاده ای در دویدن و مبارزه علیه تهدیدات گوناگون برخوردار است. اجداد شترمرغ امروزی  قدمتی بالغ بر ۲۰ میلیون سال پیش دارند اما توجه انسان به این جاندار از ۷۵۰۰ سال پیش تا کنون بوده است.

شترمرغ به طوری کلی جز خانواده استراتیونیدای قرار می باشد که متاسفانه از این خانواده تنها شترمرغ امکان بقاء و ادامه حیات را پیدا کرده است.این جاندار از جنس استروتیو struthio و گونه استروتیوکاملوس struthio camelus می باشد و از نقطه نظر تجاری و پرورش دو نژاد گردن آبی و گردن قرمز مورد توجه است. (در کشور ما بیشتر تولید کنندگان از این دو نژاد در مزارع خود استفاده می کنند .)

گردن قرمز

۱- استروتیوکاملوس کاملوس
۲- استروتیوکاملوس ماسائیکوس

گردن آبی

۱- استروتیوکاملوس مولیبدوفانس
۲- استروتیوکاملوس استرالیس

خصوصیات پرندگان نژاد گردن قرمز؛ گردن و ران جنس نر این پرندگان طیفی از رنگ قرمز است.در بالای سر کرک های نرم و گردنی با رنگ قرمز کم رنگ دارند.پرهای تیره جنس نر این نژاد به رنگ سیاه سیر متمایل است.

خصوصیات نژاد گردن آبی؛ در جنس نر گردن و ران برهنه نیست و مقادیر زیادی رنگ دانه قهو ه ای – خاکستری به همراه دارد.ساق پای این پرندگان قرمز روشن است. در قمست بالای سر موی بیشتری وجود دارد گردن وران روشن تر بوده و عمدتا به رنگ خاکستری می زند.

تاریخچه
بیشترین اسناد تارخی به دست امده از این پرنده مربوط به قاره آفریقا ( بیشتر نواحی جنوب، غرب و جنوب غربی ) و همچنین سواحل دریای مدیرترانه است.به طوری که بر اساس اسناد باقی مانده از زمانهای گذشته بوشمن ها که از قبایل جنوب غربی آفریقا هستند به اتفاق دریا نوردان دیگری که مدتها مجبور بودند بر روی دریا به سفر بپردازند و از بابت دسترسی به منابع غذایی مشکلاتی را متحمل می شدند، نسبت به تخم این پرنده توجه نشان دادند.به گونه ای که آنها دریافتند که این منبع غذایی می تواند علاوه بر رفع نیاز تغذیه ای افراد تا مدتها زیادی تازه و قابل مصرف باشد.حتی پدیده شتر مرغ سواری که امروزه یکی از فاکتورهای اساسی جذب توریسم بوده و در کشور آفریقای جنوبی بسیار درامد زا نیز می باشد، از هزاران سال پیش مورد توجه طبقه اشراف روم باستان بوده و در مراسم های گوناگون به شتر مرغ سواری می پرداخته اند.

برخی مشخصات منحصر به فرد شترمرغ
عمده خصوصیات این جاندار با سایر پرندگانی که زندگی میکنند تفاوتهای فاحشی دارد.به عنوان نمونه این جاندار قادر است در بازه زمانی ۱۰ تا ۱۳ دقیقه ای با سرعتی معادل ۶۰ تا ۷۰ کیلموتر در روی زمین بدود.این جاندار تنها پرنده ای است که فقط دو انگشت از ۴ انگشت اصلی که باید داشته باشد را دارا می باشد که به نام انگشت های سوم و چهارم معروف هستند.انگشت سوم بیشتر در حفظ تعادل این پرنده موثر است.انگشت چهارم این جاندار به کمک پاهای قوی شترمرغ قادر خواهد بود یکی از مرگ بار ترین لگدها را به سمت دشمن خود و یا عاملی که از دید وی «خطر» تلقی شود پرتاب کند.

آقای سهرابی که یکی از تولید کنندگان شترمرغ است می گوید؛ اگر کسی موجبات عصبانیت پرنده را به وجود اورد و حیوان عصبانی برای دفاع از خود به سمت وی لگد بزند احتمال زنده ماندن فرد در برخی موارد که ضربه به ناحیه قفسه سینه وارد شود تقریبا صفر است.

از این رو بهترین راه گرفتن شترمرغ این است که از طرفین اقدام به گرفتن ان بنمایم و خود را در برابر ضربات احتمالی که از سمت جلو و پایین وارد می شود، مصون بنمائیم.

شاید برای کسانی که زیاد با این پرنده آشنایی ندارد این نکته جالب باشد که شتر مرغ ها قادر هستند اجسام و موجوداتی که در شعاع ۵ /۳ کیلومتری وجود دارد را مشاهده نمایند.البته به خاطر فیزیولوژی منحصر به فردی که این پرنده در چشمانش دارد قادر است تا مسافت های بسیار دور را در زیر نور شدید آفتاب رصد کند.
اندازه چشم این پرنده در حدود سه الی چهار برابر چشم یک انسان است و می تواند با استفاده از پلک سومی که به همراه دارد چشم خود را تمیز نماید.مقاومت وی در برابر تحمل کم ابی نیز بسیار در خور توجه است.زیرا به واسطه غدد نمکی که در بینی آن وجود دارد می تواند در این مورد مقاومت مناسبی را داشته باشد.
از خصوصیات جالب این پرنده آن است که اگر یک مرتبه اقدام به گرفتن او بنمائیم مانند طوطی ها خود را برای مدتی به مردن می زند در حالی که زنده است.

شتر مرغها عمر نسبتا طولانی نیز دارند که به طور متوسط مابین ۵۵ تا ۶۵ سال به طول می انجامد و عمر اقتصادی مابین ۳۰ الی ۴۰ سال را دارا می باشد.این مسئله به لحاظ ماهیت اقتصادی و نوع مدیریت گله بسیار حائز اهممیت است.چرا که اگر شتر مرغ ماده ای را با یک گاو ماده مقایسه کنیم به نکته مهمی پی خواهیم برد. عمر اقتصادی یک گاو ماده که گوساله های پرتولیدی (مقصود گوساله های نر پروراری است) را می تواند به دنیا بیاورد کمتر از ۷ سال است در حالی که یک شتر مرغ ماده اصیل می تواند تا چندیدن دهه از این منظر مفید فایده باشد وبا تولید هزاران تخم سهم مهمی در تولید پروتیئن مورد نیاز جامعه داشته باشد.

تخم گذاری شتر مرغ های ماده درهر دوره حدود ۲۰ تا ۱۰۰ عدد می باشد و انهایی که قابلیت تولید ۱۰۰ تا ۱۶۷ عدد را دارند به احتمال خیلی زیاد قادر خواهند بود تا در طی فصول غیر تولید مثلی نیز تخم گذاری نمایند. نرخ جوجه آوری تخم های باور شده به عوامل متعدد و متنوعی وابسته است اما با این حال رقمی در حدود ۲۰ تا ۶۰ درصد میزان جوجه آوری تخم شتر مرغ ها تخمین زده شده است.

تعیین جنسیت شتر مرغ
بر خلاف سایر طیور و نشخوار کنندگان پرورشی که تقریبا از همان روز اول می توان جنسیت انها را تشخیص داد در مورد شتر مرغ این کار بایستی در طی سه ماه اول زندگی صورت گیرد.البته برای انجام این عمل حتما افراد متخصص و کارآمدی باید در نظر گرفته شوند تا از آسیب های احتمالی وارده به جوجه شتر مرغ جلوگیری شود.برای این منظور روش های مختلفی وجود دارد که در اینجا به یکی ا زان روش ها اشاره می کنیم.

در این حالت جوجه به وسیله یک دست از طریق پا به صورت واژگون مقید می گردد سپس انگشت نشانه را که به وسیله مواد ی مانند پارافین چرب شده را در بخش جلویی کلوآک قرار داده و انگشت شست را درخارج و محل قدامی کلوآک می گذاریم.با چرخش دست به آرامی و با احتیاط کامل آلت تناسلی بیرون زده می شود .اگر آلت خارج شده به صورت مخروطی و دارای «شیار منی» بود جنسیت نر است.اما اگر «کلیتوریس» از پهلو باریک بود و فاقد شیار، آلت تناسلی ماده است.

تعیین جنسیت برای جوجه شتر مرغ های بالغ بسیار ساده است و با مشاهده فیزک ظاهری انها می توان از نوع جنسیتشان آگاهی به دست آورد.بدین صورت که نرها دارای پر و بال سیاه بوده ولی ماده ها دارای پرهای قهوه ای خاکستری هستند.البته باید به این نکته نیز توجه کرد که عموما اندازه بدن نرها و ماده ها با یکدیگر متفاوت بوده و به راحتی قابل تفکیک است.

در فصول تولید مثلی رنگ منقار ،اطراف چشم ها و پوست پای شتر مرغ نر به رنگ قرمز در می آید که به خاطر ترشحات بیضه است.عدم وجود پر و بال سیاه نیز در اثر ترشح هورمون های تخمدان است که به واسطه این خاصیت می توان دریافت که شتر مرغ مورد نظر ماده است.

نیازهای حیاتی
بررسی برخی از نیازهای حیاتی شترمرغ کمک شایانی به تولید کننده می کند تا بتواند برنامه ریزی های لازم را در جهت افزایش تولید داشته باشد.از این رو به برخی از این عوامل اشاره می کنیم:

۱- آب مورد نیاز
یکی از محاسنی که پرورش این پرنده را از سایرین مجزا می کند وابستگی کمتر این جاندار به آب در مقایسه با طیور دیگر است.به نحوی که اگر در مکانی که اساسا از درجه حرارات بسیار بالا و رطوبت کمی برخوردار است ، نسبت به جثه مصرف روزانه ۱۲ لیتر آب برای وی کافی است.در حالی که این مقدار در آب و هوای بارانی و یا مرطوب تقریبا بسیار کمتر است.به طوری که دریافت رطوبتی که بر روی علف ها وجود دارد می تواند نیازهای آبی این جاندار را تاحدود بسیار زیادی تامین کند.

۲- استراحت
حدودا زمانی معادل ۸ ساعت در روز را به استراحت می پردازند و در طی این مدت خستگی ناشی از فعالیتهای روزمره را از تن به در می کنند.

۳- تغذیه
تقریبا ۷ ساعت از روز را صرف تغذیه و استفاده از منابغ غذایی می نماید. در طی ساعات ۷ تا ۹ صبح و ۱۸ تا ۲۰ عصر بیشترین مصرف مواد غذایی توسط این پرنده صورت می گیرد .

۴-رفتارهای تولید مثلی
بدون شک یکی از مهمترین رفتارهایی که برای تولید کننده بسیار مفید است و باید به ان توجه کند همین مسئله است.رفتارهای تولید مثلی تقریبا از ابتدای فصل تابستان در آب و هوای خشک و گرم اغاز می گردد.در این زمان شترمرغ نر با سر دادن صدا ها و اوزها به خصوصی تمایل ابتدایی خود را برای انجام تولید مثل از خود نشان می دهد.در این حال شتر مرغ ماده برای جفت گیری مکث کرده و به این صدا ها گوش می دهد. در این زمان شتر مرغ نر دچار تغییراتی همچون تغییر در رنگ پوست پا و نوک می گردد.اما شتر مرغ ماده تغییرات آنچنانی نمی کند. زمانی که جنس نر ماده ای را برای خود انتخاب کرد نسبت به سایر ماده ها بی تفاوت می شود .در این زمان جنس ماده نیز به صورت بی هدف در حالی که بال و منقار وی حالت افتادگی پیدا کرده است به دور نر می چرخد.رفتار بارزی که در حین عمل جفت گیری از جنس نر سر می زند بسیار جالب و منحصر به فرد است.به گونه ای که بال های خود را به صورت باز کرده در می اورد و سرش را با گردن مارپیچی شکل به سمت چپ و راست بدنش می چرخاند.بعد از چند حرکت دیگر عمل نزدیکی مابین دو جنس صورت می گیرد.نکته جالبی که در مورد رفتارهای تولید مثلی مطرح است ان می باشد که در طی مواقعی که درجه هوا کم شده و باد وباران شدیدی برقرار است تقریبا هیچ کدام از پرندگان رغبت خاصی برای انجام عمل تولید مثل از خود نشان نمی دهند.

این جانداران در طی فصل جفت گیری از خود صدا های به خصوصی نیز تولید می کنند که به صورت ام ممتد ( mmmmmmmm) شنیده می شود.

نسبت مابین نرو ماده در گله های مولد
هر تولید کننده ای بر اساس امکانات، نژاد، شرایط اقتصادی و عواملی از این دست نسبت به تولید این جاندار برای خود برنامه ریزی هایی را انجام می دهد.اما بر اساس یکسری قواعد از پیش تعیین شده می توان ترکیب جنسیتی گله پرورشی را سازماندهی کرد.در گله های مولد معمولا نرها و مادها را با یکدیگر مورد پرورش قرار می دهند.بر این اساس که دو شترمرغ ماده را به ازاء یک شتر مرغ نر در فضایی معادل ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ متر مربع نیاز است.می توان ترکیب این ۳ دام را یک واحد دامی نامید.

هر چند نسبت یک نر به یک ماده برای باروری بالا ظاهرا خوب و متعادل به نظر می رسد اما در مرحله عمل ایجاد هماهنگی میان ان دو قدری دشوار است.اگر دو جفت از هماهنگی منسجم و بالایی برخوردار نباشند مسئله جفت ناسازگار به وجود می آید که زیاد خوب نیست. بر اساس تجربیات به دست امده ایجاد تعادل جنسیتی ۱ به ۲ و یا ۱ به ۴ نر به ماده سبب می شود تا نرخ مناسبی از باروری ماده ها به وجود آید.از طرفی نیز باید به این نکته اساسی و مهم نیز توجه نمود که نسبت های بالاتر از ۱ به ۴ در مرحله عمل زیاد مناسب و کار آمد نیست.علت این مسئله نیز به این نکته بر می گردد که چون نرها نمی توانند به صورت هم زمان با سایر ماده ها آمیزش کنند و نتیجتا سرانجام جفت گیری نوبتی موجب می گردد که تعداد بسیار زیادی تخم نابارور به وجود آید که ضررو زیان نسبتا زیادی را متحمل تولید کننده می کند.

باید متذکر شویم که شتر مرغ ها به فراخور موقعیت و سیستم تولید مثلی که در آن به سر می برند قادراند در بازه زمانی ۵ تا ۹ ماه در طی مدت یک سال به تولید تخم بپردازند .

جوجه کشی
به منظور بالا بردن سطح تولید و نیز کاهش ضایعات و جوجه آوری بیشتر در تخم ها از دستگاه های مخصوص جوجه آوری استفاده می شود .این دستگاه ها طی سالیان اخیر پیشرفتهای بسیار زیادی راداشته اند به گونه ای که با ورود سیستم های رایانه ای و نیز بهره گیری از توان مکانیکی میزان تولید جوجه های یک روز بیشتر از قبل شده است.

اما با این حال دستگاه هایی باید برای این منظور انتخاب می شوند که فرد را تحت تاثیر تبلیغات خود قرار نداده و در مرحله عمل امتحان خود را پس داده باشند.لذا از مدل هایی که امروزه در بازار وجو دارند ان دسته از اهمیت ویژه ای برخوردار هستند که قادر باشند درطی مدت زمانی که تخم ها درون ان به سر می برند شرایط استاندارد وایده آل را تا حدود استانداری حفظ نمایند.

شرایط دستگاه جوجه آوری
تخم شتر مرغ ها در طبیعت مابین ۴۰ تا ۴۷ روز زمان نیاز دارد تا به جوجه تبدیل شوند و به خاطر شرایطی که در طبیعت حاکم است ، تولد جوجه ها در دامان طبیعت همواره از ریسک بالایی برخوردار می باشد . با این حال جوجه هایی که به صورت طبیعی به دنیا آمده اند سر زنده تر از جوجه های داخل دستگاه جوجه کشی هستند.

همانطور که گفته شد شتر مرغ ماده در هر فصل تخم گذاری در حدود ۴۰ تا ۱۰۰ عدد تخم تولید می کنند.لذا این مقدار تخم را باید به مدت ۳۹ روز در دستگاه ستر قرار داد و در روز ۴۰ به هچر منتقل شوند.درجه حرارت دستگاه جوجه کشی باید در حدود ۵/۳۵ تا ۷/۳۶ سانتیگراد باشد. رطوبت نسبی ۴۰% نیز در کنار درجه حرارت باید لحاظ گردد.تهیویه مناسب و نیز «چرخش» تخم ها نیز از فاکتورهای اساسی است که باید نسبت ان توجه خاص نمود.به طوری حداقل هر ۱۲ ساعات یکبار این کار صورت «باید» صورت گیرد اما برای استحصال نتیجه بهتر اگر هر ۶ ساعت یکبار به انجام این کار مبادرت شود درصد جوجه آوری تخم ها بیشتر می گردد.

در مورد استفاده از دستگاه های جوجه کشی ذکر چند نکته بسیار حائز اهمیت است.

۱- اگر دستگاه مورد نظر در منطقه ای قرار دارد که احتمال قطعی برق برای چندین ساعات وجود دارد ، بایستی تمهیدات لازم برای این منظور در نظر گرفته شود.
۲- هنگام قرار دان تخم شترمرغ ها نیازی به شستن و قرار دادن انها در دستگاه نیست.
۳- قبل از ورود تخم ها باید از اعمال شرایط بهداشتی و پاکیزه بودن دستگاه اطمینان پیدا کرد و بعد از خروج جوجه ها نسبت به انجام ضد عمل ضدعفونی سازی دستگاه ها اقدامات لازم را انجام داد.

۴ – از چرخش به موقع و نیز قرار گرفتن صحیح تخم ها در جای خود باید مطمئن شد.
۵- اگر شما تازه کار هسیتد و تجربه علمی کمی در این مورد دارید باید به این نکته مهم توجه داشته باشید که تخم های ورودی به دستگاه نباید بیش از ۵الی ۶ روز در انبار نگه داشته شده باشند(برای ایجاد نظم در جمع آوری و یک دست کردن تخم شتر مرغها ، آنها به وسیله کارگران جمع آوری و در انبارهایی ذخیره می شوند)چرا که اگر آنها بیش از زمان گفته شده در انبار باشند نه تنها با کاهش وزن ۲ درصدی در روز مواجه می شوند بلکه در اثر از بین رفتن آب آلبومن اطراف جنین، احتمال مرگ و میر زیاد جنین ها وجود دارد.

بهترین شرایط انبار کردن در درجه حرارت ۱۵ سانتیگراد و رطوبت ۷۵ درصد می باشد.

منبع :  www.damyavaran.com

پرورش شاه میگوی آب شیرین Crayfish culture or Astaciculture

مقدمه
ارزش غذایی جانوران آبزی باعث گرایش فزاینده به مصرف آنها شده است که در این میان شاه میگوی آب شیرین جایگاه ویژه ای داشته و به دلیل داشتن خصوصیاتی از جمله رژیم غذایی ارزان، توانایی حمل زنده به بازار، ارزش اقتصادی بالا و بازار پسندی مناسب در دنیا از اهمیت خاصی برخوردار است به طوریکه در بسیاری از کشورها بدون اینکه این گونه در داخل مصرفی داشته باشد، به صورت انبوه تولید شده و صادر می گردد. متاسفانه در ایران شاه میگو به ندرت مصرف می شود و بسیاری از مردم تمایل به خوردن شاه میگو ندارند

سه خانواده شاه میگو آب شیرین در دنیا وجود دارد: Cambaridae ,Astacidae و Parastacidae که خانواده Parastacidaeبیشتر در نیمکره جنوبی، Cambaridae بیشتر در شمال آمریکا و تا حدودی در شرق آسیا و خانواده Astacidae بیشتر در منطقه اوراسیا و تا حدودی در غرب آمریکا پراکنش یافته اند . در آفریقا و هند و بسیاری از قسمتهای آسیا به صورت طبیعی شاه میگوی آب شیرین وجود ندارد. خانوادهAstacidae دارای سه جنس Pacifastacus (آمریکا)،Astacus و Austaropotamobius ( اروپا و غرب آسیا ) می باشد .

شرایط فیزیک و شیمی
شاه میگوی آب شیرین در آبهای شیرین و لب شور زند گی نموده و بهترین رنج شوری برای این گونه آب شیرین ۱۴- ۴ گرم در لیتر میباشد ، افراد جوان به شوری کمتر از ۴ گرم در لیتر حساسند ولی تغییرات شوری برمیزان بقاء و رشد بزرگترها تأثیری ندارد. با افزایش دما از ۴ درجه به سمت ۳۲ درجه میزان متابولیسم و در نتیجه میزان مصرف غذا افزایش بسیار زیادی می یابد ، بطوریکه در دمای ۳۲ درجه میزان جذب پروتئین هفت تا ده برابر و میزان جذب کربوهیدرات ۱۵ تا ۲۶ برابر خواهد شد ، در کل کارایی جذب مواد غذایی با افزایش دما پنج برابر می شود ولی بهترین دمای پرورش شاه میگو ۲۰ تا ۲۵ درجه است که در این دما بیشترین میزان رشد وجود دارد در دمای بالاتر از ۲۵ درجه چون میزان متابولیسم و سوخت و ساز پایه افزایش شدیدی می یابد ، غذای مصرفی صرف این سوخت و ساز پایه شده و رشد کاهش می یابد .

یکی ازمهترین عناصری که در پرورش شاه میگو اهمیت دارد کلسیم است که اپتیمم میزان آن در آب ۲۰ تا ۱۰۰ میلی گرم در لیتر می باشد . شاه میگو بعد از پوست اندازی برای ساخت پوسته جدید خود نیاز به کلسیم دارد و در صورت کمبود کلسیم در آب و جیره غذایی شاه میگو برای رفع نیاز خود به همجنس خواری روی می آورد. در حملاتی که خرچنگها به یکدیگر می کنند اگر کشته نشوند معمولا باعث نقص عضو در یکدیگر می شوند و چون مقدار زیادی از گوشت آنها در چنگالهاست ، نقص عضو آنها باعث کاهش بازار پسندی و ارزش اقتصادی آنها می گردد.

تغذیه
از نظر نوع غذا شاه میگو همه چیز خوار بوده و دارای تنوع تغذیه ای بسیار زیادی است که باعث انعطاف پذیری این گونه در برابر شرایط محیطی مختلف می شود. در کل ۷۲ درصد از غذای آن جانوری و بقیه جلبکهای سبز و گیاهان عالی آبزی است و این جانور علاقه زیادی به مصرف نرمتنانی مانند حلزون که دارای پوسته آهکی هستند دارد زیرا این پوسته کلسیم مورد نیاز پوست اندازی شاه میگو را تأمین می کند.

در استخرهای پرورشی تا رسیدن به مرحله بازاری می توان از غذاهای مختلف استفاده نمود . لارو شیرونومیده ، غذای دستی قزل آلا و سیب زمینی پخته به صورت پنج روز در هفته با نسبت ۱ تا ۴ درصد وزن بدن در دوره نوازدی و ۳/۰ تا ۱ درصد در دوران انتهایی رشد پیشنهاد می شود، برای کاهش هزینه می توان از ضایعات کشتارگاه های نیز استفاده نموده تا پروتئین جانوری جیره تأمین گردد در کل بایستی دقت نمود که میزان غذادهی از میزان مصرف شاه میگوها بیشتر نباشد زیرا میزان اضافی غذا باعث آلودگی محیط پرورش خواهد شد . برای حصول حداکثر رشد بهترین میزان پروتیئن جیره ۴۰ درصد، میزان چربی ۱۰ تا ۱۳ درصد و کربوهیدرات ۲۰ درصد بر آورد می گردد و بهترین زمان غذا دهی را قبل از غروب آفتاب می باشد. البته در روش گسترده پرورش در استخرهای خاکی با کود دهی منظم استخر می توان تولیدات طبیعی استخر از جمله لارو شیرونومیده ، جلبکها ، دافینها و … را افزایش داد. وجود تولیدات طبیعی در محل پرورش را بسیار مهم است زیرا جانوران و گیاهان تولید شده در استخر به بهترین شکل احتیاجات شاه میگو را می توانند برطرف نمایند . درایالت Louisaina آمریکا که بزرگترین مرکز پرورش شاه میگوی آب شیرین دنیا می باشد برای پرورش Procambarus clarkii در ماههای اردیبهشت تا خرداد آب استخر مولدین تخلیه می شود و شاه میگوها در زمین سوراخ هایی حفر کرده و داخل آن می روند، این کار باعث می شود که پوشش گیاهی زیادی در استخر با سطح آب پایین ایجاد شود و این گیاهان بعد از آبگیری مجدد استخر در شهریور ، هم غذای مولدین و هم پناهگاه نوزادان گردند.

مهمترین مشکلات در پرورش گسترده شاه میگو، وجود شکارچی ها به خصوص پرندگان ، ماهی ها و کاهش سطح اکسیژن می باشد . کاهش سطح اکسیژن استخرمعمولا به علت تجزیه مواد آلی کف استخر می باشد که این مشکل را می توان با ایجاد چرخش در آب با نصب هواده های پارویی (paddle) اصلاح نمود . متوسط تولید در روش گسترده ۷/۱-۱ تن در هکتار می باشد که تا ۳ تن در هکتار نیز گزارش شده است. کشورهای مهم پرورش دهنده گونه های شاه میگو چین، آمریکا ،استرالیا و کشورهای اروپایی می باشند که سالیانه ۴۰۰۰۰ تا ۶۰۰۰۰ تن شاه میگو در این کشورها پرورش می یابد. در کشورهای چین، ترکیه، کنیا، استرالیا، آمریکا و کشورهای اروپایی نیز مقدار زیادی شاه میگو از منابع آبی طبیعی صید می شود.

گونه Astacus leptodactylus بومی ایران بوده که در سالهای اخیر تلاش بسیاری برای پرورش آن در منابع آبی کوچکتر در استانهای مختلف کشور انجام شده است پراکنش طبیعی این گونه در جهان شامل اروپای شرقی ، شوروی سابق ، ترکیه، ترکمنستان و ایران می باشد.

منبع : www.jkmt.ir

وجود ویژگی های مناسب همچون رشد سریع ، بلوغ زودرس ، تولید تخم بالا ، کوتاهی فاصله میان نسل ها ، بالابودن تراکم پرورشی در واحد سطح ، ارزان بودن جیره مصرفی ، حساسیت کم نسبت به بعضی از بیماری های طیور ، قیمت بالای تولیدات که شامل گوشت و تخم می باشد و به خصوص بازگشت سریع سرمایه سبب شده است تا جمع زیادی به پرورش صنعتی این پرنده روی آورند .

مهمترین نکاتی که سبب صنعتی شدن پرورش این پرنده شده است به شرح زیر می باشد :

میزان رشد سریع : میزان رشد این پرنده در حدود ۵/۳ برابر سریعتر از دیگر طیور اهلی می باشد .
بلوغ جنسی سریع : در حدود سن ۵۰ – ۴۰ روزگی بلدرچین های ماده در پیک تولید هستند .
تولید تخم بالا : در صورت پرورش صحیح ، این پرندگان در سال اول تولید توانایی تولید ۲۶۰ تخم را دارا می باشند .
کوتاه بودن فاصله میان نسل ها : توان بلدرچین در تولید ۴ – ۳ نسل در سال اول تولید این امکان را برای محققین فراهم آورده است تا از آن به عنوان پرنده ای آزمایشگاهی استفاده نمایند .
دوره انکوباسیون کوتاه : جوجه کشی تخم این پرنده ۱۸ – ۱۷ روز طول می کشد .
تراکم بالای پرورش : با توجه به اینکه جثه این پرنده کوچک و نیز به سطح آبخوری و دانخوری کمتری احتیاج دارد در مقایسه با دیگر پرندگان تعداد پرنده بیشتری در واحد سطح میتوان پرورش داد .
واکسیناسیون کمتر : با توجه به اینکه گونه های بلدرچین در برابر برخی از بیماری های رایج طیور حساسیت کمتری دارند در نتیجه به واکسیناسیون کمتری احتیاج دارند .
برگشت سریع سرمایه : با توجه به اینکه سن بلوغ بلدرچین ۵۰ – ۴۰ روزگی می باشد در نتیجه می توان گوشت و تخم این پرنده را سریع به بازار عرضه نمود .

ارزش غذایی بالای گوشت و تخم بلدرچین :
در کشور ما بعد از انقلاب برای اولین بار پرورش بلدرچین در استان یزد آغاز گردید که به صورت مجتمع شامل واحد مادر ، گوشتی ، بسته بندی و جوجه کشی اداره می گردد .
بلدرچین دارای گوشتی با پروتئین بالا و درصد چربی کمتری می باشد که برای کودکان و بیماران بسیار سودمند و مفید می باشد . تخم بلدرچین بیضی شکل می باشد که وزن آن ۱۵ – ۸ گرم و رنگ آن معمولا سفید با خال های سیاه یا قهوه ای تا آبی و زرد نخودی مایل به سبز می باشد . الگوی تخم و رنگ تخم بلدرچین منحصر به فرد است و منبع خوبی از ویتامین ها (به جز ویتامین c ) می باشد . کیفیت تخم بلدرچین بالاو میزان کلسترول آن از تخم مرغ کمتر است . تعیین جنسیت جوجه بلدرچین از سن ۱ روزگی صورت می گیرد که این کار نیازمند افراد آموزش دیده و ماهر می باشد . اما از سن ۳ هفتگی می توان نرها و ماده ها را به وسیله رنگ پر های ناحیه سینه از یکدیگر تشخیص داد. پرهای سینه ای نرها به رنگ قرمر مایل به قهوه ای و ماده ها به رنگ خرمائی سوخته ( خاکستری با نقاط سیاه رنگ ) روی آنها می باشد .
وزن جوجه های تازه هچ شده در حدود ۱۰ – ۵ گرم می باشد که درسن ۵۰ – ۴۰ روزگی به بلوغ می رسند . وزن بلدرچین های نر بالغ ۱۵۰ – ۹۰ گرم و ماده ها ۱۸۰ – ۱۱۰ گرم می باشد . همچنین تعداد کروموزوم های بلدرچین ۷۸ می باشد که شش جفت آنها کروموزوم های بزرگ ، شش جفت متوسط و ۲۷ جفت میکروکروموزوم می باشند که کروموزوم های جنسی از نوع بزرگ می باشند .

جوجه کشی :
تخمگذاری بلدرچین ها از بعد از ظهر شروع و در غروب پایان می پذیرد که بر اساس فصل ، شرایط آب و هوائی و برنامه کاری جمع آوری تخم ها چندین بار در طول این مدت صورت می پذیرید . دمای مناسب محل ذخیره سازی تخم ها ۵/۱۵ – ۵/۱۲ درجه سانتیگراد و با رطوبت ۸۰ – ۷۵ % می باشد که این شرایط برای ذخیره تخم ها در مدت زمان ۷ – ۵ روز است . قبل از قرار دادن تخم ها در داخل در دستگاه ستر باید تخم های آلوده را به وسیله کاغذ سمباده یا پارچه پشمی سفت به آرامی تمیز و در محلول گرم ( ۳/۴۳ درجه سانتیگراد ) ضدعفونی کرد . سپس آنها را در دمای ۱/۲۱ درجه سانتیگراد و رطوبت ۷۵ % به مدت ۲۰ دقیقه به نسبت ۲۰ گرم پرمنگنات پتاسیم و ۴۰ سی سی فرمالین گازدهی می نمایند . سپس تخم ها را در داخل دستگاه ستر قرار می دهند .

پرورش جوجه :
دمای آغازین جهت پرورش جوجه بلدرچین در زیر مادر مصنوعی و در بالای سر جوجه ۳۵ درجه سانتیگراد می باشد که این دما هر چهار روز یک بار ۸/۲ – ۵/۲ درجه کاهش می یابد تا به ۲۱ درجه سانتیگراد برسد . معمولا برای هر جوجه ۱۵۰ سانتیمتر مربع فضا تا سن ۳ هفتگی در نظر می گیرند . استفاده از آب شکر ۸ % در ۳ – ۲ روز اول نتیجه خوبی را در بر خواهد داشت . برای جوجه بلدرچین ها تا سن ۳ هفتگی ۲ سانتی متر دانخوری و ۱ سانتی متر آبخوری به ازاء هر قطعه در نظر می گیرند . در دو هفته اول نوررسانی ۲۴ ساعته می باشد که پس از آن تا ۱۲ ساعت کاهش می یابد .

پرورش نیمچه :
معمولا از دو روش برای پرورش بلدرچین استفاده می شود : ۱ – بستر ۲ – باتری که اخیرا مورد استفاده قرار می گیرد که دارای مزایایی همچون تعداد جوجه بیشتر در واحد سطح ، نیروی کار کمتر ، بهداشت بهتر ، سهولت در حذف ، درمان و پیشگیری و استفاده بهتر از سطح می باشد .
دمای مورد نیاز نیمچه ها ۲۸ – ۲۱ درجه سانتیگراد می باشد و از ۱۲ ساعت نور تا سن ۵ هفتگی که بلدرچین ها به قفس های تخمگذاری منتقل می شوند بهره می برند . برای رشد بهتر ، نرها و ماده ها جدا از یکدیگر پرورش داده می شوند . در این سن در بستر به ازاء هر نیمچه ۱۸۰ – ۱۵۰ سانتیمتر مربع بسته به نوع جوجه وفصل در نظر می گیرند . برای هر جوجه ۳ – ۵/۲ سانتیمتر دانخوری و ۲ – ۵/۱ سانتیمتر آبخوری در نظر می گیرند . در صورت استفاده از آبخوری نیپل ، هر نیپل برای ۱۵ پرنده در نظر گرفته می شود .

پرورش بلدرچین مادر :
در حالت تجاری بلدرچین ها در قفس های توری به ظرفیت ۲۰ تا ۳۰ و حتی ۴۰ بلدرچین پرورش داده می شوند . معمولا به ازاء هر بلدرچین ۲۰۰ – ۱۵۰ سانتیمتر مربع فضا در قفس در نظر گرفته می شود . مقدار فضای دانخوری ۳ – ۵/۲ سانتیمتر به ازاء هر قطعه می باشد . مقدار فضای آبخوری معمولا عامل محدود کننده ای در سیستم قفس نیست . قفس ها معمولا تا ۸ ردیف نصب می شوند . سن فروش بلدرچین ها معمولا ۱۸ – ۱۷ هفتگی می باشد .

بیماری ها :
بلدرچین معمولا به بیماری های زیر حساسیت بیشتری دارد :

۱ – مارک : که واکسیناسیون آن در سن ۲۰ روزگی و با تزریق در ناحیه گردن صورت می گیرد .
۲ – نیوکاسل : که واکسیناسیون آن همزمان با مارک به صورت قطره چشمی صورت می گیرد و هر ۳ ماه یک بار به صورت اسپری مصرف می گردد .
۳ – آبله : که واکسن آن در ۸ -۶ هفتگی مصرف می گردد .

از دیگر بیماری هایی که بلدرچین را درگیر می نماید می توان به کوکسیدیوز ، کانی بالیسم ، سالمونلا ، ورم روده ای قرحه ای و برونشیت اشاره کرد .
▪ درصد تلفات بلدرچین در سنین مختلف به قرار زیر می باشد :
۱۰- ۱ روزگی : ۲ %
۱۰ روزگی تا شروع تخمگذاری ۲%
دوره تخمگذاری (۱۰ ماه ) ۱۵%

نویسنده :
مهندس حبیب اله زارع

پرواربندی یکی از روشهای مهم در بالابردن تولیدات گوشت قرمز بدون افزایش تعداد دام می باشد . در کشور سالیانه حدود ۳۰ درصد از جمعیت دامی گوسفند شامل بره های نر ، گوسفندهای نازا و پیر کشتار می گردند و قسمت اعظم تولیدات پروتئینی کشور را تامین می کنند اگر عملیات پرواربندی به روش صحیح صورت پذیرد ، از وارد کردن گوشت قرمز به کشور بی نیاز خواهیم شد .
پرواربندی چیست ؟

پرواربندی عبارتست از چاق کردن دام و ازدیاد گوشت آن با استفاده از غذای مناسب و با رعایت مسایل بهداشتی .

مهمترین محاسن پرواربندی :

۱- افزایش تولید گوشت قرمز و کاهش میزان واردات آن

۲- اشتغال زایی و فعال شدن نیروهای غیر فعال و بیکار در روستاها

۳- جلوگیری از فشار بر مراتع طبیعی و احیای آنها

۴- ایجاد تعاونی و ارایه تسهیلات و امکانات به پرواربندان

۵- آشنایی دامداران با مواد کنسانتره دامی و پی بردن به رزش غذایی آن ها

۶- جلوگیری از کشتار بی رویه دامهای قابل پروار و بهره گیری از پتانسیل ژنتیکی آنها در سط کشور

عوامل اساسی در یک پرواربندی موفق :

برای انجام عملیات پرواربندی موفق نیاز به یک سری عوامل اساسی می باشد که در زیر به برخی از آنها اشاره شده است :

۱- شناختن نژاد های مختلف گوسفندان به همراه مشخصات آنها

۲- ایجاد جایگاه مناسب جهت پرواربندی

۳- خرید دام مناسب جهت پرواربندی

۴- تهیه علوفه مورد نیاز دام ها در طول دوره پرواربندی

۵- قرنطینه و انجام امور بهداشتی بر روی دامهای خریداری شده قبل از پرواربندی

۶- بکارگیری روشهای مناسب پرواربندی

۷- رعایت اصول صحیح تغذیه در طول دوره پرواربندی

۸- انجام توصیه های لازم

جایگاه مناسب جهت پراربندی :

هر چند گوسفند از نظر جا کم توقع است و به تاسیسات گرانی نیاز ندارد و در صورت داشتن تغذیه مناسب در برابر نا ملایمات جوی مقاوم و بردبار است ، ولی باید در احداث ساختمان نگهداری گوسفندان پرواری نکات فنی و بهداشتی را رعایت نمود . به طور کلی باید شرایط زمین ، درجه حرارت ، رطوبت و وضعیت آب منطقه بررسی شود ، چرا که گوسفندان از کوران باد و رطوبت زیاد رنج می برند .

در احداث جایگاه دام می بایست نیز رعایت گردد :

۱- زمینی که برای احداث جایگاه دام انتخاب می شود ، از زمینهای اطراف بلندتر یا حداقل هم سطح باشد تا از ورود آب های جاری به محل دامها جلوگیری گردد .

۲- جایگاه در مسیر وزش بادهای فصلی قرار نداشته باد و در غیر این صورت از باد شکن استفاده نمود .

۳- جایگاه باید طوری ساخته شود که نور خورشید به مقدار زیاد در آن بتابد ، چون نور خورشید با داشتن اشعه ماورای بنفش موجب ضدعفونی شدن جایگاه و همچنین ایجاد ویتامین دی می گردد .

دیوار ، سقف و کف جایگاه باید از مصالحی مانند سنگ و آجر و سیمان ساخته شود تا امکان زندگی حشرات ، میکروبها و قارچ ها کمتر شود و ضدعفونی جایگاه هم به راحتی صورت گیرد . کف جایگاه باید محکم و با دوام و غیر قابل نفوذ باشد ، همچنین لغزنده نباشد و از شیب ملایم در حدود یک درصد برخوردار باشد تا آب و ادرار زیر پاهای دام ها جمع نشود زیرا گوسفند در برابر رطوبت حساس است .

مقدار رطوبت حداکثر ۵۰ تا ۷۵ درصد و فضای لازم برای هر بره پرواری به طور متوسط یک متر مربع است زیرا فضای بیشتر از این حد به بره ها فرصت حرکت بیشتری می دهد که در نتیجه میزان اتلاف انرژی افزایش می یابد . مصالحی که برای سقف مورد استفاده قرار می گیرند معمولاٌ در جایگاه بسته ، تیرآهن و آجر و در جایگاه نیمه باز ایرانیت و ورقه های فلزی می باشند . باید سعی نمود از ایجاد سقفهای هادی حرارت مانند حلبی و آهن سفید خودداری کرد چرا که این گونه سقفها گرما و سرما را به شدت منتقل می کنند ، اگر از ایرانیت برای سقف استفاده شود برای جلوگیری از ورود گرما به داخل جایگاه ، لازمست سقف با یک لایه کاهگل پوشانیده شود .

- ارتفاع جایگاه باید بین ۸/۲ الی ۳ متر باشد .

- در جلو آغل باید بهاربند یا حیاط آغل وجود داشته باشد و مساحت آن دو برابر فضای مسقف در نظر گرفته شود .

- درب آغل باید نسبتاٌ وسیع و تقریباٌ به عرض ۳/۲ متر باشد . تا عبور گوسفندان به راحتی صورت پذیرد .

- خوراک خوری دام ممکن است به شکل ثابت یا متحرک و یا به صورت یک طرفه یا دو طرفه باشد که در نوع ثابت باید به وسیله مصالح ساختمانی در داخل جایگاه و کنار دیواره های اصلی یا میانی آغل ساخته شود .

- کف آخورها باید به صورت گرده ماهی ساخته شود تا مواد غذایی در کناره های آخور نمانده ، فاسد و کپک زده نشود و موجبات مسمومیت دامها فراهم نگردد .

- مکان غذا خوری گوسفند به دو شکل مدرن و سنتی ساخته می شود . در شکل مدرن باید محل غذا خوری بر دو نوع و شامل علف خور ( معلف ) و آخور باشد و علف ، کاه ، یونجه و خوراکهای پر حجم را در معلف و کنجاله و آرد جو و سایر مواد کنسانتره یا غذاهای فشرده شده ( پلت شده ) در آخور قرار داده شوند .

- ارتفاع دیوار جلو آخورها باید از سطح زمین ۳۰تا ۴۰ سانتی متر و ارتفاع دیوار عقب ۱ تا ۵/۱ متر باشد تا حیوان هنگام تغذیه مواد خوراکی را با پوزه به بیرون آخور نریزد .

- پهنای لبه آبخورهای یکطرفه نباید نباید از ۲۰ سانتی متر تجاوز کن ، چرا که گوسفندان به راحتی نمی توانند عمل تغذیه را انجام دهند .

- آخورها را باید درپایین و علف خورها را به صورت نرده ای در بالای آخورها احداث کرد .

- در بعضی از واحد های پرواربندی انواع آخورها و علف خورها را متحرک می سازند تا هر وقت بخواهند گوسفندان را در فضای باز و بهاربند علوفه بدهند .

- باید بالای آبخورها یک میله سرتاسری نصب گردد تا گوسفندان وارد آخور نشوند و با ادرار خود مواد خوراکی را آلوده نسازند .

- آخورهای متحرک را می توان با چوب یا فلز و حتی با لاستیک ماشین درست کرد .

- ابعاد لازم برای هر راس گوسفند ۳۰*۳۰ سانتی متر یا ۴۰*۴۰ سانتی متر است.

- برای گوسفندان باید حتماٌ آبشخور احداث نمود . چرا که لازم است در طول ۲۴ ساعت ( شبانه روز ) آب در اختیار گوسفندان باشد . در دسترس بودن همیشگی آب برای دام ها موجب هضم و جذب بهتر مواد غذایی در دستگاه گوارش می شود و گوسفندان کمتر به سوء هاضمه مبتلا شده ، سلامت آنها به خطر نمی افتد . معمولاٌ برای هر ۱۵ راس گوسفند باید ۴۵ سانتی متر آبشخور در نظر گرفت .

منبع :
گروه علوم دامی دانشگاه آزاد نقده

پرورش تمساح به طور عام به هرگونه فعالیت پرورش یا نگهداری تمساح در اسارت به منظور تولید تجاری پوست، گوشت یا تمساح های زنده جهت فروش اطلاق می شود. علاوه بر این امروزه در معرض نمایش گذاشتن تمساح های پرورشی به اشکال و طرق مختلف نیز بخش مهمی از فعالیت های مزارع و کارگاه های پرورش تمساح به شمار می رود که حتی گاه بیشترین درآمد را نیز عاید آنها می کند.
پرورش تمساح یک صنعت جدید به شمار می آید که تولیدات حاصل از این صنعت بیشتر مورد توجه بازار مد و فروشگاه های لوکس می باشد. پرورش تمساح نیاز به سرمایه گذاری کافی در زمینه ی امکانات، وسایل و موجودی گله های پرورشی دارد. علاوه برآن کیفیت پوست گونه های هدف به طور روشن و مشخص خیلی مهم است. در شرایط یکسان، گونه های با پوست کلاسیک نسبت به گونه های غیرکلاسیک دارای ارزش اقتصادی بیشتر می باشند، زیرا قیمت پوست آنها به طور محسوسی بیشتر است.
گونه های کلاسیک به گونه هایی اطلاق می شود که در پوست ناحیه شکمی دارای فلس ها یا به بیان صحیح تر سپرهای کوچک و صفحات استخوانی بسیار کم در زیر آنها می باشند که از جمله آنها می توان به تمساح آب شور (Crocodylus porosus)تمساح نیل (C.niloticus) و تمساح سیامی(C. siamenis) و حتی تمساح مردابی (C.palustris) اشاره نمود. گونه های غیر کلاسیک گونه هایی هستند که در زیر بافت پوست ناحیه شکمی دارای صفحات استخوانی نیز می باشند و به همین لحاظ با توجه به اینکه کار پرداخت و تهیه چرم از آن سخت است دارای ارزش کمتری هستند و تنها پوست ناحیه پهلوی این گونه ها مورد استفاده قرار می گیرند و کیمن ها (گونه هایی از خانواده آلیگاتوریده) از این گروه محسوب می شوند. قسمتی از پوست تمساح که دارای بیشترین ارزش می باشد و در تولید انواع محصولات مورد استفاده قرار می گیرد پوست ناحیه شکمی تمساح های کلاسیک ( بدون دکمه های استخوانی زیر پوست) و ناحیه پهلوها در گونه های غیر کلاسیک نظیر کیمن ها (دارهای دگمه های استخوانی زیر پوست ناحیه شکم) می باشد و در کل به ناحیه زمینه یا بافت مشهور است. این ناحیه بخشی از پوست بین گلو، تمامی شکم و نیم یا بخشی از دم را دربر می گیرد. معمولا پوست ها به سه دسته تقسیم می شوند که به پوست های درجه ۲ و درجه ۳ به ترتیب ۷۵ درصد و ۵۰ درصد کل قیمت تعلق می گیرد. پوست های زیر درجه ۳ اغلب مشتری خاصی ندارند.
درحال حاضر ۲۳ گونه از تمساح ها وجود دارند که در تمام نقاط جهان پراکنده هستند و شامل: آلیگاتورها و کیمن ها (۸ گونه)، تمساح های حقیقی (۱۳ گونه)، گاریال شبه گاریال (۲ گونه) هستند که زیستگاه های آبی مناطق حاره ای را اشغال نموده اند.
پرورش تمساح به دو روش یا سیاق عمده انجام می گیرد که تفاوت آنها در نحوه استفاده از گله پرورشی برای برداشت محصول است:

پرورش یا گله داری (Ranching)
گله داری نوعی برنامه برداشت تغییر شکل یافته است که در آن تمساح های جوان یا تخم هایی که از طبیعت برداشت شده اند در اسارت مورد پرورش قرار می گیرند. حیوانات در حالت اسارت تا اندازه تجارتی ۲-۱ متر) بسته به نوع گونه و وضعیت بازار) پرورش داده شده و پس از کشتار، پوست و محصولات آن به صورت اقتصادی فروخته می شود. به خاطر مرگ و میر بالای نوزادان و تخم ها در شرایط طبیعی، جابه جا کردن و یا انتقال آنها از حیات وحش دارای تاثیرات کمتری بر روی جمعیت گونه می باشد ضمن اینکه این تاثیرات را می توان با برگرداندن تعدادی معین از تمساح های در اندازه کشتار به طبیعت جبران نمود (برنامه های پرورش آلیگاتور آمریکایی در لوئیزیانا).

مزرعه داری (Farming)
این روش به سیکل بسته پرورش تمساح ها در اسارت اطلاق می شود. حیوانات بالغ و زادآور در اسارت نگهداری می شوند و تخم های گذاشته شده توسط تمساح های ماده جمع آوری شده و به طور مصنوعی تفریخ می شوند و سپس نوزادان تا اندازه تجاری پرورش داده می شوند. این روش از نظر اقتصادی نیز دارای نکات مثبتی است. مزرعه داری همچنین به شرط اینکه مزارع ملزم به برگرداندن تعدادی از تمساح ها به طبیعت باشند، جهت بهبود وضعیت جمعیت های وحشی مفید باشد. مزرعه داری همچنین نیاز به سرمایه گذاری کلان برای ساخت تسهیلات فیزیکی و هزینه نگهداری حیوانات در حال پرورش و نوزادان دارد.

قوانین و مقررات بین المللی
تجارت تمساح ها و محصولات آنها در سطح جهانی و بین المللی از طریق کنوانسیون منع تجارت جهانی گونه های جانوری و گیاهی در معرض خطر انقراض (سایتیس (CITES کنترل می شود. روش اعمال مقررات سایتیس در مورد تمساح ها بسیار پیچیده تر از اعمال این روش ها در مورد سایر گونه ها است. اکثر گونه های تمساح ها در ضمیمه شماره ی یک کنوانسیون گنجانیده شده اند که اجازه هیچ گونه تجارتی را به دولت ها نمی دهد مگر اینکه آنها در اسارت پرورش یافته باشند. سایر گونه هایی که در ضمیمه ی شماره ۲ قرار دارند منعی برای تجارت آنها وجود ندارد به شرطی که مجوز لازم را برای صادرات اخذ کرده باشند.
چهارمین گزارش برنامه محیط زیست سازمان ملل و مرکز حفاظت و پایش جهانی (UNEP-WCMC) در خصوص مطالعه و بررسی تجارت جهانی تمساح ها و آلیگاتورها در خبر نامه شماره ۲۶ گروه تخصصی تمساح )آوریل – جون ۲۰۰۷) ارایه شده است. این گزارش تجارت جهانی پوست کروکودیل ها را در فاصله بین سال های ۱۹۸۰ تا ۲۰۰۵ بررسی و ارایه نموده است. بیشترین میزان تجارت پوست در سال ۲۰۰۵ به بیش از ۱۳۴۸۰۰۰ تخته پوست تخمین زده می شود که تقریبا بیشترین بخش آن دربرگیرنده پوست کیمن ها ۵۴ درصد می باشد. صادرات تمساح نیل از سال ۲۰۰۰ در حد تقریبا ثابتی بوده است. صادرات تمساح گینه نو novaeguineae Crocodylus در سال ۲۰۰۴ افزایش یافته و تجارت تمساح آب شور همچنان به ثبات خود ادامه داده و احتمالا در سال ۲۰۰۵ افزایش یافت، صادرات تمساح سیامی از تایلند نیز در بین سال های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۵ افزایش یافته است که بسیار قابل توجه می باشد. لذا با توجه به موارد بالا و نیز مواردی نظیر امکان یا سهولت دسترسی به منابع و قوانین و مقررات حاکم و نیز وضعیت بازار گونه های تمساح های سیامی (تایلندی)، آب شور، نیل و گینه نو برای انجام فعالیت های پرورشی مناسب می باشند.

تمساح سیامی تایلندی (Crocodylus siamensis : Siamese Crocodil)
مناطق پراکنش جهانی این گونه کشورهای تایلند، کامبوج، مالزی، ویتنام و اندونزی می باشد. زیستگاه این گونه در شرایط طبیعی برکه های آب شیرین و قسمت های کم سرعت رودخانه ها است.
حداکثر اندازه های جنس نر در این گونه ۴ متر گزارش شده است اما بیشتر تمساح ها بیش از ۳ متر طول ندارند. این گونه دارای لانه خاکریزی (Mound nest) می باشد و بین ۵۰-۲۰ عدد تخم می گذارد. این گونه یکی از مهمترین گونه های پرورش تمساح در دنیا است و طی سال های اخیر میزان تولید پوست این گونه رشد چشمگیری داشته است. این گونه نیز دارای پوست کلاسیک بوده و دارای طرح و رنگ زیبا و جالب توجهی می باشد. میزان تولید پوست این گونه در سال ۲۰۰۵ در حدود ۳۲ هزار تخته پوست بوده است. از نظر مدت زمان رشد و پذیرش شرایط پرورش نیز دارای ویژگی های قابل قبولی بوده و برعکس گونه هایی نظیر تمساح آب شور و نیل مهاجم نمی باشد.

نویسنده :
اصغر مبارکی کارشناس خزندگان دفتر حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست و عضو گروه تخصصی کروکودیل

پرورش کبک از تخم تا جوجه
کبک از پرندگانی است که به سهولت قابل پرورش بوده و در صورت تولید انبوه, از درصد بهره وری بالایی برخوردار است. به طوری که می توان گوشت آن را عرضه داشت. کبک را می توان با به کار گیری تکنیک های مدیریتی ویژه و استفاده از سیکل نوری معین, در تمام طول سال پرورش داد.

پرورش
قبل از هر چیز, با فرض اینکه گله مولد در حال تخم گذاری می باشد, نحوه جمع آوری تخم ها به منظور جلوگیری از آسیب آنها در پی سرما یا گرمای بیش از حد, حائزاهمیت می باشد. باید به خاطر داشت که اگر تخم ها برای مدت طولانی در دمای زیر۴۰ درجه فارنهایت باقی بمانند ممکن است قابلیت رشد خود را از دست داده و از سوی دیگر در دمای تقریبی ۸۰ درجه فارنهایت شروع به رشد (تشکیل جنین) می نمایند که مطلوب به نظر نمی رسد زیرا هنگامی که تخم در دمای ۸۰ درجه در حال رشد می باشد, با جمع آوری و ذخیره آن در دمای توصیه ای ۶۰-۵۵ درجه فارنهایت, جنین ممکن است آسیب دیده و نهایتا تخم به حالت گندیده باقی بماند. جمع آوری تخم ها به طور متناوب مانع از کثیفی و آسیب دیدگی آنها می گردد. اما داشتن تعدادی تخم کثیف در مجموعه تخم های جمع آوری شده بدیهی به نظر می رسد. لذا باید آنها را با کاغذ سنباده نرم تمییز نمود. حتی المقدور از شستن تخم کبک ها جهت رفع آلودگی و کثیفی باید خودداری نمود زیرا امکان نفوذ باکتری ها و سایر ذرات مضر به داخل پوسته در طی زمان شستشو وجود دارد. در صورت انتخاب روش شستشو باید توجه داشت که آب مورد نظر برای شستن تخم ها گرم تر از دمای تخم باشد. در غیر این صورت, باکتری ممکن است بواسطه پوسته به داخل تخم جذب شود. تخم ها را باید در یک مکان خنک با تهویه مناسب در دمای ۶۰-۵۵ درجه فارنهایت ذخیره نمود. شایان ذکر است که تخم کبک را می توان برای مدتی طولانی قریب به سه هفته با درصدی کم از ضایعات نگه داری نمود. اما روند نرمال ست کردن تخم ها یک الی دوهفته بوده و در کل زمانی بیش تر ازسه هفته برای نگهداری تخم توصیه نمی گردد. چرخاندن تخم ها در طول دوره نگه داری الزامی و مورد نیاز نمیباشد اما در صورتی که بیش از یک هفته نگه داری شوند, آنگاه باید آنها را به طور متناوب چرخاند. به منظور حصول بهترین شرایط و بیشترین درصد هچ (جوجه گیری), باید یک دستگاه تمام اتوماتیک را تهیه و آنرا یک تا دو روز قبل از قرار دادن تخم ها در آن, راه اندازی و فعال نمود. در فاصله زمانی باقی مانده تا قرارگرفتن تخم ها داخل دستگاه باید وضعیت دستگاه را بررسی نموده و در نهایت دما و رطوبت را به حد مطلوب تنظیم نمود. در دستگاه, تخم ها در ۲۱ روز اول تحت دمای ۹۹/۵ درجه فارنهایت و رطوبت ۸۶ قرار گرفته و در روز ۲۱, بعد از انتقال به هچر, دما نیم درجه کاهش یافته و تا ۲۴ ساعت ثابت باقی می ماند. سرانجام در روز ۲۳ دما به ۸۹/۵ تقلیل می یابد. اما رطوبت از روز ۲۲ تا زمان هچ به %۹۰ افزایش می یابد. زیرا رطوبت بالا به جوجه ها کمک می نماید تا به راحتی از تخم خارج شوند.
تخم کبک به طور میانگین پس از ۲۴ روز به جوجه تبدیل می شود.اما بعضی از تخم ها در روز ۲۳و برخی در روز ۲۵ هچ می شوند. به منظور حذف تخم های جنین مرده و بدون نطفه, در روز ۸ و سپس در روز انتقال آنها از دستگاه ستر به هچر ( ۳ روز مانده به هچ), تخم ها تحت کندلینگ قرار می گیرند. پس از خشک شدن جوجه ها, آنها را از فضای هچر به فضای نگه داری (سالن پرورش) برده که دارای دستگاه مادر مصنوعی بوده و از قبل ضدعفونی شده است. باید توجه داشت که ظروف آبخوری و دانخوری به اندازه کافی در دسترس باشد. ظروف آبخوری باید دارای دهانه پهن و دیواره کم ارتفاع باشند. در غیر این صورت امکان خفگی جوجه ها وجود دارد. عمق آب نباید متجاوز از۲ سانتیمترباشد. جوجه ها باید به طور مداوم به آب خنک و تازه دسترسی داشته و ظروف مربوطه باید به طور روزانه تمییز و گندزدایی گردند. در مورد دستگاه های مادرمصنوعی, دما برای چند روز اول ۹۵-۹۰ درجه فارنهایت بوده و در هر هفته دما به ازای ۵ درجه کاهش یافته تا جوجه ها به سن یک ماهگی برسند. در این زمان نیاز مبرم به استفاده از دستگاه مادر مصنوعی محسوس نمی باشد. علاوه بر دستگاه مادر مصنوعی می توان از لامپ های حرارتی, بخاری های برقی و یا گرمکن های گازی و نفتی استفاده نمود. اما در ۲ مورد اخیر الذکر باید توجه داشت که در صورت استفاده, فضای پرورش باید از سیستم تهویه مطلوبی برخوردار باشد. در صورت نگهداری جوجه ها در سالن باید به خاطر داشت که کف سالن به خودی خود گرم نبوده و جوجه ها ممکن است با مشکل مواجه شده و دچار سرماخوردگی یا خفگی ناشی از روی هم ریختن شوند. لذا در بستر باید از کف پوش هایی همانند نرمه چوب, سیفال برنج, کاه و یا پوشال بسته بندی استفاده نمود. در پایان متذکر می گردد که جوجه ها برای هفته اول باید در نزدیکی منبع حرارتی قرار گرفته و حتی المقدر در قفس یا سالن مشبک ( توری کشی) نگهداری شوند.

مرگ جنین
هچ یا (جوجه گیری) ناموفق را می توان در ۲ عامل تخم بدون نطفه و دیگری مرگ جنین جویا شد. به طوری که هر یک از این عوامل می تواند بعد از مرحله هچ یا با روش کندلینگ تشخیص داده شود. بدین منظور باید تخم های هچ نشده را جمع آوری و آنها را بررسی نمود. باید توجه داشت که ثبت تعداد دفعات مرگ جنین در تخم ها می تواند در تغییر و اصلاح روش کنونی جوجه کشی و نهایتا افزایش بهره وری موثر واقع شود.
مرگ جنین به طور قطع در دو زمان متفاوت از دوره جوجه کشی روی می دهد. یکی در ۳ روز اول جوجه کشی و دیگری در ۳ روز آخر مانده به زمان هچ. مرگ ناگهانی جنین قبل از زمان هچ در پی تغییر وضعیت زیستی جنین از محیط داخل تخم به فضای بیرون میباشد. در این حالت جوجه ممکن است با مشکلاتی همانند تنفس و جذب کیسه زرده مواجه گردد که گاهی اوقات کنترل رطوبت لازمه رفع این موانع میباشد. به طور نرمال از میان تخم های نطفه دار %۹۳ – %۸۸ و در حالت کلی هچ %۹۰ – %۸۵ تخم ها باید به جوجه تبدیل شوند. نظر به اینکه مرگ زودرس جنین در زمان شکل گیری ارگان های جنینی روی می دهد, رشد مناسب جنین در داخل تخم همراه با مشخصه های بارزی اعم از قرار گرفتن سر در زیر بال راست, بزرگی سلول هوا به اندازه کافی جهت قرار گرفتن جوجه در حالت مناسب برا ی هچ و عدم خشکی لایه و پوسته تخم (شالاز) در مدت زمان هچ جوجه می باشد. شایان ذکر است که باید به علائم خشکی, وضعیت نوک و فرم صحیح بال و پا توجه داشت و در صورت مشاهده هرگونه مورد غیر معمول, آن را به منظور تشخیص علل و اخذ راهکار های مطلوب در مراتب آتی, ثبت نمود. زیرا به موجب آن می توان درصد نطفه داری, جوجه گیری و همچنین درصد کلی تخم های هچ شده را محاسبه نمود. در پایان ذکر این نکته حائزاهمیت است که هرگونه تغییر در مقادیر ثبت شده یا پراکندگی میزان مرگ جنین می تواند به عنوان زنگ هشداری برای اصلاح به موقع مشکلات جزئی و جلوگیری از شیوع و تشدید آن تا حد بحرانی در نظر گرفته شود.

جوجه کشی و دستگاه جوجه کشی
دوره جوجه کشی به مدت ۲۴ روز طول میکشد و لذا درجه حرارت ماشین جوجه کشی باید ۹۹/۸ درجه فارن هایت تنظیم و میزان رطوبت ۶۵ درصد تنظیم گردد . در روز هچ جوجه ها میزان رطوبت بایستی ۸۰ درصد باشد .
اگر رطوبت در هچر به اندازه کافی نباشد موجب خشک شدن پوسته داخلی تخم ها گشته و جوجه ها به سختی میتوانند پوسته داخلی و خارجی تخم را شکسته و از تخم خارج شوند صورت استفاده از ماشین های جوجه کشی معمولی گذاشتن پارچه ای خیس در داخل هچر و یا استفاده از مرطوب کننده های اتوماتیک در داخل دستگاه هچر الزامی است . ماشین های جوجه کشی تمام اتوماتیک که رطوبت و حرارت را به طور خودکار انجام میدهند توصیه می گردد. یکی از مسایل مهم در افزایش میزان هچ چرخش تخم ها در داخل ستر است . این عمل مانع از ان میشود تا جنین به سطح پوسته نزدیک و به ان بچسبد که در غیر این صورت ضمن پاره شدن شالاز تخم، موجب مرگ جنین خواهد شد . سیستم چرخش اتوماتیک ماشین جوجه کشی هر یک ساعت یکبار مانع از اشکال فوق شده و باعث ایجاد یک هچ موفق نیز خواهد شد .

هچ (جوجه گیری)
مرحله هچ به ۲ یا ۳ روز آخر دوره جوجه کشی اطلاق گردیده که در این روزها جوجه ها پوسته تخم را شکسته و بیرون می آیند. در این زمان باید از چرخاندن تخم ها خودداری نمود. بدیهی است که در ۳ روزآخر باید تخم ها را از دستگاه ستر به دستگاه هچر انتقال داد. اما در صورت عدم دسترسی به هچر، باید تخم ها را از شانه های گرداننده ستر برداشته و آنها را در سبد های پلاستیکی یا فلزی هچر یا روی یک مقوای ضخیم قرار داد. در صورت استفاده از مقوا بایدتوجه داشت که جریان هوا را مسدود نکرده و یا با آب یا اجزای گرمازا تماس نداشته باشد. در این میان افزایش رطوبت حائز اهمیت بوده و آنرا می توان با قرار دادن یک ظرف آب یا افزایش سطح تبخیر دستگاه، به ۹۰% F رساند. زمان بیرون آمدن از تخم به قدرت و توانایی جسمی جوجه جهت شکستن پوسته بستگی دارد. در این هنگام جوجه ها همزمان با تقلا برای خروج از تخم مدتی را به استراحت به منظور بازیابی دوباره نیرو پرداخته که نباید جوجه را مرده فرض نمود. کل زمان هچ بین ۱۰ تا ۲۰ ساعت طول کشیده که در این مدت جای هیچ نگرانی نیست. اما در صورت تجاوز زمان به بیش از ۲۰ ساعت، آنگاه باید تخم های شکسته را بررسی نموده و حتی الامکان جوجه ها را بیرون آورد. هنگامی که جوجه ها از تخم بیرون می آیند باید در دستگاه باقی مانده تا خشک شوند. به منظور تسریع روند خشک شدن جوجه ها، تهویه باید افزایش یابد. زمانی که بیش از %۹۰ درصد جوجه ها خشک شوند، آنگاه باید آنها را از دستگاه برداشت و به بستر پرورش انتقال داد. اگر جوجه ها بیش از حد در دستگاه باقی بمانند ممکن است با خشکی عضلات مواجه شده و در مواقع بحرانی تلف شوند.تخم هایی که یک روز بیش تر از زمان مورد انتظار در دستگاه باقی مانده و جوجه نشده اند بعنوان ضایعات تلقی شده و باید حذف گردند. باید توجه داشت که کمک به جوجه جهت بیرون آمدن از تخم در اکثر مواقع بی نتیجه مانده و به مرگ جوجه منتهی می گردد. زیرا ممکن است کیسه زرده به طور کامل جذب نشده باشد و هنگام جداسازی جوجه از تخم پاره شود. جوجه های ضعیف در صورت بیرون آمدن از تخم باید از سایر جوجه ها جدا شده و به طور وی‍‍‍‍ژه تحت مراقبت قرار گیرند. زیرا زمانی که با سایر جوجه ها در شرایط عادی رها شوند، دوام نیاورده و تلف می گردند. در پایان متذکر می گردد که جوجه های ضعیف را هرگز نباید برای مولد منظور نمود زیرا ممکن است که خصایص ژنتیکی به سایر جوجه های حاصله از این مولد انتقال یابد.

جوجه ریزی
دو هفته اول پرورش از اهمیت خاصی برخوردار است لذا بایستی شروع خوبی داشت و به همین دلیل برنامه ریزی از قبل خیلی مهم تلقی میشود . بدین منظور جایگاه اولیه جوجه ها بایستی گرم و اب و غذا به راحتی در دسترس باشند . بنا بر این از صحت انجام کار کلیه ابخوری ها ، دانخوری ها و همچنین منابع گرما زا بایستی اطمینان حاصل نمود . زیرا جوجه ها در ده روز اول نمی توانند خود را با شرایط محیط وفق دهند . بنابر این منابع گرمازا از قبیل لامپ های الکتریکی لامپ های حرارتی و بخاری های نفتی و یا گازی از ملزومات بشمار میرود. بایستی در نظر داشت اگر جوجه ها در زیر مادر مصنوعی یکجا و در مرکز ان جمع شوند درجه حرارت کم است و اگر به اطراف پراکنده شوند درجه حرارت زیر مادر مصنوعی زیاد میباشد و بایستی حرارت را کم نمود حالت مطلوب پراکندگی یکنواخت زیر مادر مصنوعی میباشد.

منبع : مجتمع پرند
http://www.ahparand.ir

سگ ها در چند گروه خانگی ، شکاری ، عروسکی ،تریرها و نگهبان قرار می گیرند کهع در این مقاله به معرفی سگ های خانگی می پردازیم و در مقالات بعدی دیگر گروه ها مورد بررسی قرار می گیرد.

بولداگ : Bulldog
معروف به سگ جنگجو است. وی سگ خشن، بیرحم و خونخواری بوده و ترس برایش کاملا بی‌معنی است. بهمین خاطر در تربیتش باید کاملا مواظب بود. با این حال، آنها اطفال را تا حد پرستش دوست دارند. این نژاد دارای جمجمه بزرگی است که در عمل زایمان ایجاد اختلال می‌کند و بهمین دلیل اکثر سگهای ماده، نابارور هستند این امر باعث افزایش قیمت این نژاد گشته است. موهای حیوان کوتاه بوده و پاهای جلویی آن پهن و کوتاه است، این ویژگی برای حفظ تعادل حیوان سودمند می‌باشد. پوست بولداگ شل بوده و مخصوصآ در ناحیه پستان و سر دارای چینهای بسیاری است. اگر قصد دارید بولداگ را بعنوان سگ خانگی و مونس خود انتخاب کنید، باید این نکته را در نظر داشته باشید که آنها هنگام خواب خرخر بلندی دارند و بهمین دلیل نمی‌توانند در اتاق خواب شما جایی برای خود داشته باشند .

پودل : Poodle
منشاء این نژاد کشور فرانسه می‌باشد. اسم سگ از واژه آلمانی Pudel به معنی شناور در آب گرفته شده است. این نژاد بعنوان سگ ملی فرانسه مطرح می‌باشد. در زبان فرانسه‌ای به آن caniche گفته می‌شود . Poodle طرفداران زیادی در کشورهای مختلف دارد. سگهای این گروه دارای پوزه بلندی می‌باشند . آنها قادرند شکار خود را از آب گر فته و با خود به خشکی بیاورند. در واقع اجداد این سگ شناگران بسیار ماهری بودند. پودل در اصل برای شکار اردک بکار می‌رفت و بتدریج به یک سگ خانگی و همدم تبدیل شده است. جالب است بدانید این حیوان فوق‌العاده باهوش و بامحبت بوده و بیشتر از هر سگ دیگری استعداد یادگیری کلمات را دارد .

دالماسین : Dalmatian
این سگ متعلق به ناحیه دالماشیا Dalmatian واقع در قسمت غربی یوگسلاوی سابق است. این نژاد بسیار قدیمی بوده و دارای فعالیتهای بسیار متنوعی است. حضور در جنگ، انجام عمل حفاظت و نگهبانی در مرزهای دالماشیا و کرواسی، کشیدن بار، هدایت گله و شکار موش، جز فعالیتهایی است که وی آنها را تجربه کرده است. این حیوان حافظه بسیار خوبی دارد و امکان ندارد تعلیمی را که یاد گرفته، فراموش کند و بهمین خاطر در سیرک‌ها برای انجام حرکات نمایشی بکار می‌رود. سگهای دالماسین ۴۷ تا ۵۷ سانتیمتر قد دارند. زمینه بدن آنها معمولا سفید بوده و دارای لکه‌های سیاه یا جگری رنگ است. دالماسین سگی بسیار تمیز می‌باشد و از کثیف کردن خود امتناع می‌ورزد. وی علاقه خاصی به آب و شامپو دارد لذا اگر دنبال یک سگ تمیز و پاکیزه می‌گردید توصیه می‌کنیم دالماسین را بعنوان همدم خود انتخاب کنید .

چوچو : chow chow
منشأ این نژاد از کشور چین می‌باشد . چینی‌ها این سگ را برای نگهبانی، کشیدن گاری و فروش پوستش نه می‌داشتند. قیافه ظاهری چوچو شبیه شیر می‌باشد، وی دارای موهای قرمز رنگ و پرپشتی است و مهمترین ویژگی آن زبان آبی رنگش است. چوچو نسبت به صاحب خود بسیار وفادار بوده و دوستی‌اش تا آخر عمر دوام دارد. این نژاد عادت به پارس کردن ندارد و اینکار را خیلی به ندرت انجام می‌دهد. این حیوان خانگی در اصل برای افرادی که تحرک کمی دارند مناسب است . منتهی موهای حیوان مخصوصآ در فصل گرم به شانه زدن مداوم نیاز دارد .

اشپیتس : Spitz
یک سگ بسیار بازیگوش، شلوغ، سرحال، سرزنده، بسیار مهربان و بامحبت بوده و مهمترین ویژگی‌اش دم حلقه‌ای شکلی است که روی پشت حیوان قرار دارد. این نژاد پوزه تیز و گوشهای کوتاه و ایستاده‌ای دارد. تنها عیب آن این است که بیش از حد پارس می‌کند لذا اگر قصد دارید این نژاد را بعنوان حیوان خانگی خود انتخاب کنید، باید این نکته را در نظر بگیرید که آنها ممکن است مزاحم همسایگان شما شوند ولی صرف نظر از پارس کردن، سگهای این نژاد می‌توانند در قالب یک محافظ خوب برای حریم منزل، سگ خانگی ایده‌آلی باشند. چرا که از منزل با اشتیاق خاصی مراقبت می‌کنند. اشپیتس با اینکه خیلی پرتحرک است، نیاز چندانی به حرکت و گردش ندارد.

منبع :
گروه علمی دکتر صدقانی

طی سال های اخیر، مطالب متعددی در خصوص پرورش تمساح ارایه شده است که به نظر می رسد در اکثر موارد به جنبه های قانونی و مقررات ویژه این فعالیت که رعایت آن ها لازم و ضروری است توجه نشده است.
هر چند که پرورش تمساح در کشورهایی نظیر تایلند، یا برخی از کشورهای آمریکایی- آفریقایی فعالیت سودآور و اقتصادی است؛ اما این مهم به شدت تابعی از ویژگی های اقلیمی و شرایط آب و هوایی، فرهنگی- اجتماعی، امکانات پایه ای و فنون مرتبط با آن و صد البته شرایط بازار است.
نبود هر کدام از این عوامل و یا برخی از آن ها به راحتی می تواند مزارع پرورش تمساح را که نیازمند سرمایه های گزافی برای احداث هستند، به کام نابودی و ورشکستگی بکشاند. هر کدام از این عوامل در جای خود حایز اهمیت و قابل بحث و بررسی می باشد ولی به نظر می رسد که در گام نخست قوانین ناظر بر این فعالیت و نحوه انجام و اجرای آن باید مورد توجه و نقد قرار گیرد. قوانین و مقررات حاکم بر این فعالیت را با توجه به اطلاعات موجود در دسترس می توان به دو بخش ملی و بین المللی تقسیم بندی نمود.
در سطح ملی، قوانین موجود منتشر شده دال بر این هستند که متولی اصلی و برای ایجاد و یا راه اندازی مزرعه پرورش تمساح به عنوان یک حیوان وحشی سازمان حفاظت از محیط زیست می باشد. بر اساس قانون حفاظت و به سازی محیط مبادرت به هر گونه تکثیر و پرورش و نگهداری و خرید و فروش جانوران وحشی و اجزای آن مستلزم تحصیل پروانه یا اجازه از سازمان حفاظت از محیط زیست می باشد. علاوه بر آن براساس ماده هفت قانون شکار و صید، خرید و فروش، تکثیر و پرورش و ورود و صدور حیوانات وحشی و اجزاء آن ها که غیربومی ایران بوده و از خارج از کشور وارد می شود با کسب اجازه یا پروانه از سازمان مجاز است. بر این اساس اقدام به صدور و ورود حیوانات وحشی موضوع ماده هفت (موارد اخیر ذکر شده) مشمول مجازات نقدی و حبس می باشد.
همچنین براساس آیین نامه اجرای قانون شکار و صید، عرضه و نگهداری و حمل و صدور کلیه جانوران وحشی زنده و کشته و اجزاء آن ها بدون تحصیل پروانه از سازمان حفاظت از محیط زیست ممنوع است. براساس این موضوع پروانه تکثیر و پرورش جانوران وحشی و آبزیان با توجه به نکاتی نظیر محل تاسیس، رعایت نکات بهداشتی، عدم آلودگی و عدم تهدید گونه های بومی و زیستگاه های آن ها، توسط سازمان حفاظت از محیط زیست صادر می شود. ضمن اینکه در ماد ه ی دیگری از همین آیین نامه سازمان می تواند از صدور پروانه تکثیر و پرورش برای حیوانات وحشی و آبزیانی که موجب تضعیف نژاد یا ایجاد خطر برای جانوران وحشی کشور می شوند خودداری نماید.
در سطح بین المللی نیز هر گونه فعالیت و اقدام در جهت تکثیر و پرورش یا ورود و صدور جانوارن وحشی تحت کنترل و با رعایت مقررات کنوانسیون منع تجارت جهانی گونه های در معرض خطر انقراض گیاهی و جانوری (سایتیس) حیات وحش انجام می پذیرد. این کنوانسیون گونه ها را بر حسب میزان تهدید و نیازهای حفاظتی آن ها جهت کنترل تجارت در سه زمینه طبقه بندی نموده که تمامی گونه های فهرست شده و در این ضمایم برای ورود و خروج، چه به صورت زنده و یا کشته و یا اجزای آن ها مستلزم دریافت مجوز یا پروانه مربوطه از دبیرخانه های کنوانسیون مذکور در کشورهای مبدا و مقصد هستند. دراین راستا سازمان حفاظت از محیط زیست می تواند گونه هایی را که برخلاف مقررات کنوانسیون مذکور و بدون مجوز به کشور وارد شده ضبط و در صورت لزوم با هزینه ی واردکننده به کشور مبدا عودت دهد.
با توجه به اینکه تمامی گونه های تمساح نیز در ضمایم این کنوانسیون منظور شده اند، هر گونه اقدام برای ورود و خروج آن ها چه به صورت زنده و کشته و اجزاء نظیر پوست، بدون کسب و دریافت مجوزهای لازم از کشورهای وارد و صادرکننده خلاف مقررات بین المللی کنوانسیون بوده و به عنوان قاچاق تلقی می گردد.
لازم به ذکر است که دبیرخانه این کنوانسیون در ایران در سازمان حفاظت از محیط زیست و در بخش معاونت محیط طبیعی و تنوع زیستی مستقر است.

نویسنده:
مهندس اصغر مبارکی

مدیریت پرورش بوقلمون

نگهداری بوقلمون در سنین جوجگی، یکی از مشکل ترین مراحل پرورش بوقلمون است. بوقلمون های جوان نیز در مقابل عوامل بیماری‌زا کاملاً حساسند از این رو باید توجه فراوانی به آنها مبذول داشت. امروزه در اغلب کشورها، بوقلمون را بصورت تجارتی و به تعداد زیادی نگه داری می‌کنند وتعداد معدودی از شرکتهای اصلاح نژادی ، سویه های تجارتی مخصوص به خود را ارائه می‌دهند که از ضریب تبدیل و قدرت رشد بسیار بهتری نسبت به دیگر نژادها برخوردارند.
نگهداری بوقلمون در سنین جوجگی، یکی از مشکل ترین مراحل پرورش بوقلمون است. بوقلمون های جوان نیز در مقابل عوامل بیماری‌زا کاملاً حساسند از این رو باید توجه فراوانی به آنها مبذول داشت.
امروزه در اغلب کشورها، بوقلمون را بصورت تجارتی و به تعداد زیادی نگه داری می‌کنند وتعداد معدودی از شرکتهای اصلاح نژادی، سویه های تجارتی مخصوص به خود را ارائه می‌دهند که از ضریب تبدیل و قدرت رشد بسیار بهتری نسبت به دیگر نژادها برخوردارند.
در طریقه پرورش به صورت صنعتی، باید با تحت نظر گرفتن شرایط محیطی تمامی نیازهای بوقلمون را در نظر گرفت تا با تنظیم حرارت، تهویه، بهداشت و بالاخره جایگاه حداکثر نتیجه مطلوب حائز شود.

دمای مورد نیاز

دما در هفته های مختلف باید به قرار زیر باشد:
در شروع دوره پرورش و در سیستم آشیانه گرم (گرمایش در کل سالن) دمای آشیانه را در حدود ۳۴ الی ۳۶ درجه سانتی گراد تامین کنید و این دما را در اواخر هفته اول به ۳۲ درجه سانتیگراد برسانید.
سپس دمای آشیانه را در هفته دوم ۲۹ ، هفته سوم ۲۶ ، در هفته چهارم ۲۴ (در تمام این مدت حرارت سالن نباید از ۲۴ درجه سانتی گراد کمتر گردد)، هفته پنجم ۲۱ درجه سانتی گراد و از هفته ششم تا پایان دوره دمای ۱۸درجه سانتی گراد را حفظ نمایید.
در مورد تامین دمای مورد نیاز نژاد های صنعتی، حتماً از راهنمای پرورش آن نژاد استفاده نمایید. در روزهای اول جوجه ها نباید از منبع حرارتی دور شوند چون ممکن است سرما بخورند. اگر از دستگاه مادر مصنوعی استفاده می‌شود باید دور دستگاه مادر حصاری کشید تا از آن دور نشوند و یا اگر از هیتر استفاده میشود باید تمامی سالن حرارت یکنواخت و مناسب داشته باشد.

تهویه و رطوبت

برای رشد معمولی جوجه بوقلمون هوای تازه و تمیز ضرورت دارد. با استفاده از پنجره های تهویه‌ای و همچنین هواکش‌های برقی می‌توان تهویه را کنترل کرده که البته تهویه نباید سبب سرد شدن سالن گردد.
هنگام ورود به سالن می‌توان وضعیت تهویه را بخوبی تشخیص داد، زیرا وجود هرگونه بوی نامناسب دلیل عدم و نقص تهویه است. تهویه نامناسب از طرفی سبب کم کردن رطوبت می شود.
وجود رطوبت در داخل سالن نیز یکی از نشانه های نقص تهویه است. سالن نگهداری جوجه ها همیشه نباید خشک نگهداری شود و اگر خشکی هوا بیش از حد لازم باشد رشد پرها کم شده و وضعیت پرها نامناسب می گردد.

بهداشت و بهسازی

جلوگیری و پیش‌گیری از بیماری مستلزم رعایت اصول بهسازی و بهداشت است. از اینرو باید لانه و همچنین وسایل را قبل از ورود و پایان هر دوره به خوبی شست و ضد عفونی نمود.

فضای لازم

فضایی که باید در اختیار جوجه بوقلمون باشد:
در هفته اول ۳۰ جوجه در هر متر مربع، در هفته ۲-۴ تعداد ۲۰ جوجه، در هفته ۵ -۶ تعداد ۱۰ جوجه، در هفته ۷ -۸ تعداد ۸ جوجه، در هفته ۹-۱۲ تعداد ۵ عدد و در هفته ۱۳-۲۰ تعداد ۲-۳ بوقلمون در هر متر مربع.

وسایل نگهداری جوجه بوقلمون

وسایلی که برای پرورش و نگهداری جوجه بوقلمون به کار میرود تقریباً شبیه به آن چیزی است که در پرورش جوجه های مرغ به کار می رود.

استفاده از نور برای پرورش بوقلمون

در ۴۸ ساعت اول باید در تمام مدت شبانه روز از روشنایی در سالن نگهداری جوجه بوقلمون‌ها استفاده کرد. بعد از اینکه جوجه بوقلمون‌ها به خوردن و آشامیدن عادت کردند باید به مرور نور را کم کرد به طوری که در سن ۲ هفتگی به حداقل مقدار روشنایی رساند.
معمولاً مقدار ۱۳- ۱۴ ساعت نور در شبانه روز برای بوقلمون‌ها از سن ۲ هفتگی به بعد کافی است. شدت نور نیز مهم است معمولاً در ۴۸ ساعت اول باید از نور شدید‌تر و سپس از نور ضعیف‌تر استفاده نمود.
طبق آزمایشی که در انگلیس انجام شده، نور قرمز و سبز هر دو اثر خوبی از نظر رشد نسبت به نور سفید در بوقلمون‌ها دارند. ولی وقتی که شدت انوار مذکور به اندازه شدت نور سفید است اختلافی از نظر میزان رشد در بوقلمون‌ها دیده نشده است، از اینرو به نظر می‌رسد مسئله شدت نور مهمتر از رنگ آن است.
بوقلمون‌ها نیز مانند مرغ‌ها در نور آبی قادر به دیدن نیستند از اینرو هنگام گرفتن آنها میتوان از نور آبی استفاده کرد. به هر حال استفاده از نور آبی، به مدت ۲۴ ساعت اثر بدی بر بوقلمون دارد.
طرز استفاده کردن از نور در پرورش بوقلمون ها بستگی به نژاد و طرز نگهداری و بالاخره سن فرستادن آنها به کشتارگاه دارد ولی از نظر راهنمایی از نور می‌توان به طریقه زیر استفاده کرد:
۰-۶ هفتگی: در ۴۸ ساعت اول به طور دائمی از نور استفاده می‌شود، سپس میزان روشنایی را به مرور به ۱۴ الی ۱۸ ساعت می‌رسانند (کم کردن نور باید به طور آهسته وتدریجی صورت گیرد).
۶-۲۲ هفتگی: از ۱۴ ساعت نور باشدت کم استفاده می‌شود.
۲۲-۳۰ هفتگی: مدت روشنایی نور را به ۱۰-۱۲ ساعت می‌رسانند.

پرورش جوجه بوقلمون ها

برای نگهداری از جوجه بوقلمون باید عملیات زیر انجام داد:
قبل از ورود جوجه ها باید تمام وسایل نگهداری لانه را شستشو و ضد عفونی کرد و سپس وسایل پرورش به دقت چیده شوند. ماشین مادر را گرم و یا هیتر را روشن کرد و تهویه را در وضع مناسبی قرار داد.
از ریختن جوجه ها تعداد بیش از حد استاندارد در هر متر مربع باید خودداری کرد. به مسئله تغذیه جوجه بوقلمون ها نیز باید در روزهای اول توجه فراوانی نمود.
در روش پرورش در روی بستر حتماً باید از بستر مناسب استفاده کرد. در روزهای اول باید بستر را با پارچه و یا کاغذ پوشاند تا جوجه بوقلمون ها از مواد بستر نخورند (البته برخی ها از جعبه هایی که برای حمل و نقل جوجه ها استفاده می شود نیز استفاده می کنند ولی این امر از نظر بهداشتی به هیچ وجه توصیه نمی شود).
هنگامی که جوجه ها طرز غذا خوردن را یاد گرفتند میتوان کاغذ ها را برداشت. در بعضی از سالن های پیشرفته پرورش بوقلمون از کف های توری یا نرده ای (Wire or Slat Floor) نیز استفاده میکنند. این کف ها بسیار بهداشتی است ولی گران تمام می شود و جوجه بوقلمون‌ها نیز نمی‌توانند براحتی روی آنها راه بروند و اغلب ممکن است دچار ناراحتی و ضعف پا و پنجه گردند.
جوجه بوقلمون‌ها برعکس جوجه مرغ‌ها خوردن و آشامیدن را به خودی خود یاد نمی گیرند. ازاینرو باید به آنها آموخت. آموختن طرز آشامیدن و خوردن یکی از اشکالات پرورش بوقلمون است.
برای اینکه جوجه بوقلمون ها را به خوردن ترغیب کنند، مقداری از جو خرد شده، مقداری از شیر و برخی از تخم مرغ پخته و خرد شده و یا غذای سبز استفاده می‌کنند.
برخی از تولید کنندگان تعدادی جوجه بوقلمون مسن را بین جوجه بوقلمون های یکروزه رها می‌کنند تا توسط آنها خوردن و آشامیدن را فراگیرند (که البته این روش به خاطر ریسک بالای ابتلا به بیماری در جوجه ها امروزه منسوخ شده است و فقط در شرایط روستایی گاهی از آن استفاده می‌کنند).
به طور کلی بوقلمون ها نسبت به مرغ ها، بسیار کودن هستند به نحوی که در نگهداری بوقلمون به طور طبیعی، این پرنده همانند مرغ مادر بخوبی از جوجه های خود مراقبت نمی‌کند، اغلب جوجه های خود را تلف می‌کند و یا در مقابل پرندگان دیگر از جوجه های خود دفاع نمی کند.
همچنین اگر در روی تخم خوابیده باشد ممکن است چند روز بدون غذا بخوابد و اگراو را بزور جهت خوردن خوراک از روی تخم بلند کنند ممکن است پس از سیر شدن فراموش کند که باید دوباره در روی تخم ها بخوابد از این جهت ممکن است با اندک غفلت، تخم ها خراب شوند (البته در محیط روستایی و غیرصنعتی).
جوجه بوقلمون نیز بسیار کم هوش و بی استعداد است و از این رو یکی از اشکالات اولیه پرورش بوقلمون عدم فراگرفتن طرز غذا خوردن و آشامیدن است.
باید در روزهای اول نهایت دقت و توجه و حوصله را نمود تا جوجه ها طرز خوردن و آشامیدن را فرا بگیرند وگرنه در طی روزهای اول شاهد تلفات بسیار بالایی خواهیم بود. در پرورش جوجه بوقلمون‌ها باید دقت نمود که قسمت پرورش تا مرز امکان دارای گوشه یا زاویه نباشد چون ممکن است که با جمع شدن جوجه ها در یک گوشه روی هم شاهد تلفات ناشی از خفگی در آنها باشیم.
پس بهتر است قسمت پرورش ما حالت بیضی مانند داشته باشد. بوقلمون ها معمولا در بین ۲۰ – ۲۸ هفتگی به سن بلوغ ‌می‌رسند که البته این امر بستگی به نوع، سویه و بالاخره جنس دارد. معمولاً نژادهای سبک کمی زود تر از نژادهای سنگین به سن بلوغ می‌رسند.
فصل جوجه کشی و همچنین طرز نگهداری نیز کم و بیش در تسریع یا تاخیر بلوغ اثر دارد. مسئله تشخیص رسیدن به سن بلوغ بسیار مهم است زیرا وقتی که پرنده به سن بلوغ می‌رسد گوشت از نظر کیفیت به حداکثر مرغوبیت خود می رسد و بعد از آن با چربی گرفتن بدن از کیفیت آن کاسته می ‌شود. امروزه سعی می شود که بوقلمون ها را از نظر بلوغ زودرس کنند به این معنی که زودتر به سن بلوغ برسند.
به این ترتیب تاریخ فرستادن بوقلمون ها به کشتارگاه به جلو خواهد افتاد. در ایران معمولاً بوقلمون های ماده را در ۱۶ هفتگی به بازار می فرستند زیرا پس از آن دیگر رشد نمی‌کند ولی بوقلمون نر را تا ۲۶ هفتگی نگاه می‌دارند.
وزن زنده بوقلمون های ماده ۵/۷ -۸ kg و وزن نرها در حدود kg 12-13 است (که البته این مقادیر برای نژادهای مختلف متفاوت است و این اعداد فقط به صورت میانگین ذکر شده اند).
ضریب تبدیل غذایی بوقلمون ها نسبت به سن پرورش متفاوت بوده و در نژادهای صنعتی مدرن معمولاً ۵/۲ الی ۵/۳ است یعنی به افزایش سن نگهداری این میزان افزایش یافته و به ازای هر ۵/۲ الی ۵/۳ کیلوگرم غذای مصرفی ۱ کیلوگرم وزن زنده به دست می‌آید. امروزه موسسات اصلاح نژادی توانسته‌اند این مقدار را با روش های اصلاحی بهبود بخشند.

منبع : www.farmna.ir