به طور کلی ماهی موجود زنده ای است که در آب زندگی می کند. همه فعالیت های ماهی مثل تغذیه، رشد، سلامتی، مقاومت در برابر بیماری ها و سایر عوامل به شرایط محیطی ماهی بستگی دارد. بنابراین رعایت کردن همه نکته های بهداشتی در زمان تهیه، حمل، رها کردن بچه ماهی و به طور کلی در طول دوره پرورش اهمیت بسیار زیادی دارد که به تعدادی از آنها در زیر اشاره می گردد:
۱- بهتر است آب قبل از ورود به استخر به هر شکلی که امکان دارد، هوادهی شود. بخصوص برای هوادهی آب چاه از وسایل هوادهی استفاده شود.
۲- از غذای ساخته شده یا پلت برای تغذیه ماهی استفاده شود و از مصرف غذای تر، مثل اضافه های کشتارگاهی که آب را کثیف می کنند، خودداری شود.
۳- خوراک ماهی در محل خشک و خنک نگهداری شود. از انبار کردن غذا به مدت طولانی خودداری شود.
۴- رفتار و شنای ماهی ها کنترل گردد. حرکت های غیر عادی ماهی ها مثل جمع شدن در محل ورودی یا خروجی آب و در کناره های استخر، شنای ناموزون، تغذیه نکردن و… نشانه ی به هم خوردن شرایط محیطی است. بنابراین باید سریع به کارشناس شیلات منطقه مراجعه شود.
۵- اگر هر نوع بیماری مشاهده گردید باید سریع جهت درمان آن اقدام کرد.
۶- هنگامی که ماهی ها تلف می شوند، باید خیلی زود آنها را جمع آوری و سپس در یک گودال دفن کرد.
۷- به تمیز نگه داشتن استخر و تهویه مناسب آب در طول دوره پرورش دقت شود.
۸- دست کم ۴۸ ساعت قبل از صید از تغذیه ماهی ها خودداری شود.
۹- پس از صید باید ماهی ها را در جای مناسب شست وشو داد. اگر این کار در یک کانال یا حوضچه ی آب روان انجام شود، خیلی بهتر است. هدف از شست وشوی ماهی ها، تمیز نگه داشتن کامل پوست و آبشش هاست. با این کار از بوی ماهی جلوگیری به عمل می آید. پس از شستشوی ماهی ها، آنها همراه با یخ در ظروف ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرمی بسته بندی و به بازار مصرف تحویل داده شود.
حفظ کیفیت آب استخر نیز در طول دوره پرورش ماهی قزل آلا، اهمیت بسیار زیادی دارد. برای همین لازم است به مسایل زیر توجه شود:
۱- رعایت کردن اصول غذادهی و جلوگیری از هدر رفتن غذا در آب استخر.
۲- تمیز نگه داشتن استخر برای جلوگیری از رشد جلبک ها و گیاهان.
۳- کنترل روزانه اسیدیته و درجه حرارت آب استخر برای جلوگیری از تغییر زیاد دمای آب.
۴- تهویه کامل و مناسب آب استخر برای نگه داشتن مقدار اکسیژن محلول در آن.
از شرایط فیزیکوشیمیایی آب استخر پرورش ماهی قزل آلا می توان به دما، شوری، اکسیژن، PH یا اسیدیته، آمونیاک و نیتریت و کدورت اشاره نمود. مناسب ترین دما برای رشد بین ۱۶-۱۴ درجه سانتی گراد است. در مورد شوری مناسب ترین درجه شوری برای رشد ماهیان سردآبی از قبیل قزل آلا در حدود ۶-۳ در هزار تعیین شده است. از نظر PH، بهترین PH برای این گونه ماهیان ۲/۸-۷/۶ گزارش شده است. میزان آمونیاک نیز از صفر تا ۴ درصد میلی گرم در لیتر در ماهیان کوچک و از صفر تا ۲ درصد میلی گرم در لیتر برای ماهیان بزرگ تعیین گردیده است.

نویسنده: لاله یزدان پناه، کارشناس ارشد میکروبیولوژی مرکزی تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان
منبع :
ماهنامه دام کشت و صنعت، شماره ۱۰۱

قزل آلا , ماهی قزل آلا , پرورش قزل آلا رنگین کمان , پرورش ماهی , پرورش ماهی قزل آلا , پرورش ماهی مداربسته